Gdy kruszeje mur ignorancji

Co się dzieje, gdy ktoś starannie i długo wypracowywał swój światopogląd, pozornie użyteczną, realną mapę i oto sytuacja zmusza go do przyznania, że światopogląd ten jest błędny, a mapę trzeba rysować od nowa ? Bolesny trud, jakiego wymaga ten proces, wydaje się przerażający, przekraczający granice naszych możliwości. Zwykle podświadomie staramy się ignorować tą nową sytuację. Często akt owej ignorancji nie jest bynajmniej pasywny. Możemy uznać nową informację za fałszywą, niebezpieczną, za herezję czy działanie diabła. Możemy wytoczyć jej wojnę i nawet tak pokierować światem, żeby skłonny był‚ uznać nasz pogląd za rzeczywistość. Miast korygować mapę, próbujemy burzyć nową rzeczywistość. Smutne,że ktoś potrafi w ostateczności zużyć więcej energii na obronę przestarzałego światopoglądu, niż potrzebowałby na jego rewizję i korektę.

Scott Peck, Bezlitosna łaska

Jakimi zasadami powinien się kierować człowiek wierny prawdzie?

Wyrażanie opinii, uczuć, przekonań a nawet wiedzy musi być w szczególnych okolicznościach poprzedzone głębokim namysłem. Jakimi zasadami powinien się kierować człowiek wierny prawdzie? Po pierwsze - nigdy nie mówić nieprawdy. Po drugie - mieć na uwadze zarówno fakt, że ukrywanie prawdy zawsze stanowi potencjalne kłamstwo, jak i to, że zatajenie prawdy w każdym wypadku wymaga podjęcia ważnej z moralnego punktu decyzji. Po trzecie - decyzja o zatajeniu prawdy nigdy nie powinna wypływać z osobistych pobudek, takich jak żądza władzy, chęć zdobycia popularności czy ochrona mapy przed konfrontacją z rzeczywistością.

Po czwarte - w przeciwieństwie do poprzedniego punktu, decyzja o zatajeniu prawdy zawsze powinna opierać się na wiedzy o dążeniach ludzi, przed którymi się ją ukrywa. Po piąte - ustalenie potrzeb i dążeń innej istoty stanowi akt odpowiedzialności tak złożony, że można go podjąć jedynie wówczas, gdy powoduje nami autentyczna miłość do drugiej osoby. Po szóste - podstawowym czynnikiem oceny innego człowieka jest oszacowanie jego umiejętności do wykorzystania prawdy do własnego duchowego rozwoju. I wreszcie - oceniając zdolność innej osoby do wykorzystania prawdy dla własnego rozwoju duchowego należy pamiętać, że mamy zwykle skłonności raczej do niedoceniania tej zdolności niż do jej przeceniania. /.../

Scott Peck, Bezlitosna łaska