O książkach i nie tylko o nich

Wypisy z ostatnich paru artykułów ze strony Pana Tomasza Gabisia.

***

 Na mocy zagadkowej koincydencji o śmierci Wiesława Myśliwskiego, którego twórczość towarzyszy mi od lat licealnych, dowiedziałem się wówczas, kiedy akurat kończyłem lekturę Ostatniego rozdania. Powieść ta jakoś mi wcześniej umknęła, więc zabrałem się do niej dopiero kilka miesięcy temu. Podkreśliłem sobie krótki dialog głównego bohatera-narratora z szewcem Mateją, jego partnerem do pokera:

– O, idzie mi karta dzisiaj, idzie mi karta.

–Poznaczone te karty, panie Mateja – powiedziałem.

–A co dzisiaj nie poznaczone. Wszystko poznaczone. Graj pan.

Nie, panie Mateja, nie ma zgody, nie wszystko jest jeszcze poznaczone, musimy tylko cierpliwie i wytrwale poszukiwać tego, co nie poznaczone, autentyczne, prawdziwe. Wtedy dopiero, taka czy inna gra, w pokera czy w życie, będzie miała sens i przyniesie nam radość. Nawet kiedy będzie to już naprawdę „ostatnie rozdanie”.

                                                 *   *   *

Media dawnego głównego nurtu hałaśliwie reklamują książkę Katarzyny Kwiatkowskiej-Moskalewicz Stygmat. Helena Wolińska, Włodzimierz Brus. Biografia. Słychać same ochy i achy: „Niezwykłe studium historyczne, bogate w szczegóły, wnikliwe, rozważne. I zaskakujące! Czyta się świetnie. Bardzo polecam!”. Nie przeczę, być może „świetnie napisana podwójna biografia”. zawiera bogactwo szczegółów, nie wiem, bo nie czytałem; wiem natomiast, że  jedynym zasługującym na uwagę „szczegółem” z życia Wolińskiej jest jej haniebny udział w politycznym, sądowym mordzie na generale Emilu Fieldorfie „Nilu”. Dzięki bohaterowi narodowemu, niejako na jego trupie, wyrosła Wolińska nieco ponad tłum komunistycznych działaczy i funkcjonariuszy reżimu średniego szczebla. Powinno się oczywiście znaleźć dla niej miejsce np. w książce na temat historii aparatu represji w latach 50. XX w. czy też w biografii gen. Fieldorfa, ale nic ponadto. Jak można poświęcać ileś set stron komuś, kto był nikim (absolute nobody!), kompletnym zerem a nawet „mniej niż zerem”.

Drugiego bohatera Stygmatu, najzwyczajniejszego pod słońcem działacza komunistycznego, jednego z wielu partyjno-państwowych biurokratów, producenta najpierw ortodoksyjnie komunistycznych, potem reformatorsko-komunistycznych a w końcu socjalistycznych bzdur w dziedzinie ekonomii, wydawnictwo Agora, wspinając się na szczyty bezczelnego reklamiarstwa, obdarowuje mianem „genialnego ekonomisty” (!). Taka „stygmatyzacja” na odwrót – miernotę intelektualną przerabia się na „geniusza”. Dzieło liczy 884 strony (!) Niebywałe, tyle udało się wycisnąć z osobowości tak bezbarwnych, z postaci tak banalnych, ludzi tak przeciętnych. Pani Katarzynie Kwiatkowskiej-Moskalewicz szczerze gratuluję dokonania tej niezwykłej sztuki.

                                                 *   *   *

Wynotowane z – przeczytanej na wakacjach z braku czegoś lepszego pod ręką – powieści Josefa Pánka Miłość w czasach globalnych zmian klimatycznych (przeł. Mirosław Śmigielski, Wydawnictwo Stara Szkoła, Wołów 2021): hinduska uczestniczka naukowej konferencji uświadamia bohatera przybyłego do Indii z Czech: „Nauka już dawno nie jedzie po torach obiektywnego świata, ale odzwierciedla przepływ pieniędzy”. (s.54)
**
Tegoroczną Nagrodę Nike otrzymał Szczepan Twardoch za powieść Null . Jej głównym bohaterem jest, jak przeczytałem w prasowym omówieniu, niejaki Koń. W jego rodzinie mieszały się różne przynależności narodowe, podobnie jak to bywało na Górnym Śląsku:dziadek Ukrainiec z Przemyśla, który wstąpił do SS-Galizien, babka miała korzenie niemieckie, a z drugiej strony dziadkowie to Polacy spod Wołynia. Ojciec Konia czuł się Polakiem i odrzucał ukraińskie dziedzictwo. Mimo tych narodowościowo-biograficznych komplikacji Koń i Ukraińcy walczą ramię w ramię po tej samej stronie frontu, natomiast zupełnie inaczej sprawa by wyglądała, gdyby główny bohater miał rosyjskich dziadków ze strony ojca i ukraińskich dziadków ze strony matki; żyłby sobie spokojnie w Odessie jako pół-Rosjanin i pół-Ukrainiec, akceptując obie tożsamości, aż do lutego 2022 roku, kiedy rozpoczyna się wojna, która toczyć się będzie także w jego duszy – wojna między tożsamościami. Jakiejże intensywności i dramatyzmu nabrałby wybór (lub niemożliwość wyboru) już nie tylko między tożsamościami, lecz także wybór między walczącymi stronami. Albo jeszcze bardziej „ekstremalny” schemat: dwaj bracia – bliźniacy,  kochający się braterską miłością, Iwan  bardziej ciążący ku ojcu-Rosjaninowi i rosyjskości, Taras z silniej związany z matką-Ukrainką i z ukraińskością – stają naprzeciwko siebie w (dosłownie) bratobójczej walce. Jednakże napisanie (dobrej) powieści zbudowanej wokół takiego konfliktu, jest obecnie i będzie zapewne także w przyszłości – z oczywistych względów – niemożliwe.

*

W „Magazynie Gazety Wyborczej” (13-18 czerwca 2026), wiersz Salvatore Quasimodo Ściana poleca Andrzej Zagozda (pseudonim znanego działacza i publicysty politycznego). W odredakcyjnej nocie o autorze wiersza czytamy: „Po drugiej wojnie światowej jego twórczość zmieniła charakter, odznaczała się zaangażowaniem we współczesność”. Rzeczywiście, Quasimodo bardzo „zaangażował się we współczesność” wstępując w 1945 r. do partii komunistycznej i pozostając w jej szeregach do 1957 r. O wielorakich przejawach „zaangażowania we współczesność” włoskiego poety pisał w Zwycięstwie prowokacji Józef Mackiewicz: zamieszczenie w organie Włoskiej Partii Komunistycznej „L’Unita” wiersza na cześć rewolucji październikowej, udział w 1950 r. w II Światowym Kongresie Obrońców Pokoju zorganizowanym w Warszawie pod auspicjami moskiewskiej centrali (został nawet członkiem sterowanej przez Moskwę Światowej Rady Pokoju), poemat o radzieckim Sputniku, odmowa podpisu pod protestem przeciwko uwięzieniu pisarzy węgierskich, opinia na temat życia literackiego w Związku Sowieckim: „Życie literackie w Moskwie rozwija się normalnie, bez żadnego nacisku z zewnątrz. […] Naturalnie są pewne granice, związane w sposób naturalny z każdym społeczeństwem politycznym. Inaczej nie bywało nawet w Grecji za czasów Peryklesa”. (Mackiewicz, Zwycięstwo prowokacji, Londyn 1997, s.15n). Zaiste, doskonały  przykład „zaangażowania we współczesność”.
*
Działacz antyfaszystowski i poeta Sebastian Słowiński opublikował w „Gazecie Wyborczej” (17.III.2025) artykuł Tęczowa Konfederacja i brunatni geje; podzielił się w nim z czytelnikami rezultatem obserwacji (śledztwa dziennikarskiego?), mającej na celu ustalenie, co kto nosi pod  wierzchnim okryciem stanowiącym rodzaj stroju maskującego: „Jej [Konfederacji] liberalizm to elegancki garnitur, pod którym kryje się brunatna koszula”. A może antyfaszystowski poeta powinien się rozejrzeć po swoim otoczeniu, na przykład dyskretnie poobserwować kolegę     , który  na kolejnej demonstracji przeciwko czemuś lub za czymś paraduje w wielokolorowej bluzie („geometryczny abstrakcyjny wzór, uniwersalny top do domu, na sport i wyjścia”). A pod tą bluzą, typowym odzieniem „do-goodera”, otwartego na świat studwudziestoprocentowego demokraty, tolerancyjnego antyfaszysty z całego serca nienawidzącego nienawistników,  cóż może się kryć? Kto wie, może biała koszula komsomolca? A może zielona bluza hunwejbina?
Sebastianowi Słowińskiemu i jego kolegom-antyfaszystom dedykuję opinię, którą lata temu  wyraził Antonio Negri:
Dowcip polega na tym, że podczas gdy świat się zmienia, my trzymamy się schematów mających co najmniej sto lat. Na przykład opór wobec faszyzmu. Jasne, faszyzm istnieje, ale dzisiaj jest nim system demokratyczny. Musimy mieć wreszcie odwagę to rozpoznać. (zob. Interview mit Toni Negri „Barack Obama hat etwas verstanden”, „Frankfurter Rundschau”, 30. November 2009;  https://www.fr.de/kultur/barack-obama-etwas-verstanden-11528034.html )
                                                     * * *
– Gdy ja używam jakiegoś słowa – powiedział Humpty Dumpty z przekąsem, oznacza ono dokładnie to, co mu każę oznaczać … ni mniej, ni więcej.
– Pozostaje pytanie – powiedziała Alicja – czy potrafisz nadać słowom tak wiele rozmaitych znaczeń.
– Pozostaje pytanie – powiedział Humpty Dumpty – kto ma być panem . . .  to wszystko.
(Lewis Carroll, O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra, przeł. Maciej Słomczyński, Warszawa 1972, s.89)
*
W artykule Marka Klecela, Czy Conrad jest antyrosyjski? („Arcana” 2025 nr 4) czytamy: „Conrad mógł mieć wpływ w kraju jeszcze przez kilka lat, zanim nie zapadła zupełnie żelazna kurtyna, a Dąbrowska i nikt inny nie mógł powiedzieć słowa w jego obronie. Został poniekąd uwolniony dopiero, gdy od lat 70. zaczęto wydawać jego dzieła pod redakcją Zdzisława Najdera. Ale i wtedy podlegał cenzurze”. Miałem wrażenie, jak bym już to gdzieś czytał, szperam w odpowiednim segregatorze ze starymi wycinkami i znajduję jeden sprzed 10 lat; tygodnik „wSieci” (2016 nr 52 –2017 nr 1) zamieścił rozmowę Piotra Zaremby z Mariuszem Cieślikiem z Instytutu Książki dotyczącą obchodów roku Josepha Conrada. Na pytanie, czy Conrad jest w Polsce popularny, Cieślik odpowiedział: „Umiarkowanie. Także dlatego, że po wojnie był zakazany. Zainteresowanie wróciło w latach 70”. Warto może nieco uściślić ten pogląd.
Prawdą jest oczywiście, że przed 1956 r., Conrad, podobnie jak i wielu innych autorów polskich i obcych, nie był wydawany, jednakże później, w epoce gomułkowskiej było już o wiele, wiele lepiej.Wymieńmy zatem (na podstawie katalogu Biblioteki Ossolineum) utwory opublikowane pod rządami Władysława Gomułki czy to w 22 tomach Z pism Conrada (1956 – 1969), czy w odrębnych edycjach: Los ( 1961,1969), Wykolejeniec (1956), Ocalenie (1957), Szaleństwo Allmayera (1956, 1958), Wybór nowel (1957), Młodość i inne opowiadania (1957), Tajfun i inne opowiadania ( 1957, 1966, 1968), Sześć opowieści (1958), Złota strzała (1958), Smuga cienia ( 1958), Nostromo (1959, 1961, 1970), Spadkobiercy (razem z Fordem Madoxem Fordem, 1959), Oczekiwanie (1960), Korsarz (1960, 1963, 1966, 1969), Przygoda (1960), Murzyn z załogi Narcyza (1961), Między morzem a lądem. Opowiadania (1962), Zwierciadło morza (1963, 1968), Siostry (1967), Zwycięstwo (1957), Opowieści niepokojące, opowieści zasłyszane (1964), Gospoda pod Dwiema Wiedźmami (1969), Listy, wybór i opracowanie Zdzisław Najder (1968), Lord Jim (1956, 1961, 1964, 1966, 1968), Wśród prądów (1965), Ze wspomnień (1965).Dopiero za rządów Edwarda Gierka mogły ukazać się Tajny agent i W oczach Zachodu ramach 27-tomowego wydania dzieł zbiorowych Conrada (1972-1974) pod redakcją Zdzisława Najdera. Konkludując, stwierdzić należy, że w latach 1956 – 1974 cała chyba stricte literacka twórczość Conrada stała się dostępna dla polskiego (krajowego) czytelnika.
Przypomnijmy jeszcze, że 19 września 1966 r. miała miejsce w Warszawie prapremiera dramatu muzycznego Jutro skomponowanego przez Tadeusza Bairda z librettem Jerzego S. Sity według noweli Jutro Conrada. Autor Smugi cienia trafił nawet do TVP. Ponadto, jak podają powszechnie dostępne źródła, w latach 1967-1968 Telewizja Polska przygotowała i wyemitowała cykl przedstawień Teatru TV Wieczory z Conradem zrealizowanych w Ośrodku Telewizyjnym w Szczecinie opartych na dziełach Conrada. Pokazane w tym cyklu dzieła pisarza to m.in. Korsarz, Falk, Murzyn z załogi „Narcyza”, Freja z Siedmiu Wysp, Tajny agent, Smuga cienia, Ukryty sojusznik. W 1968 r. Wieczory z Conradem otrzymały nagrodę Komitetu ds. PRiTV za oryginalną formę i twórcze opracowanie cyklu programów telewizyjnych, a w 1969 r. – Złoty Ekran ’68 za adaptację prozy Conrada.
                                                       * * *
     Era wojen tak wymownie potępianych przez dawnych republikanów jako krwawy rezultat ambicji dynastycznych nie jest bynajmniej skończona. Przebieg ich będzie inny, będą mniej częste, ale bardziej zażarte i dzikie w upartej walce na zęby i pazury o przetrwanie. Przyjdzie nam żałować czasów ambicji dynastycznych z ich ludzką absurdalnością, poskramianą przez rozwagę, a nawet wstyd, przez lęk osobistej odpowiedzialności i względy dla określonych form zwykłej przyzwoitości. […] Żaden przywódca demokracji, którego całe dziedzictwo stanowi nagły okrzyk tłumu, z samej natury swojej władzy pozbawiony nawet możliwości rozmyślań o bezpośrednim spadkobiercy – nie będzie skłonny nazwać bratem przywódcy jakiejś innej demokracji, wodza równie pozbawionego przodków i spadkobierców jak on sam. […] Wczoraj „szkodliwe i próżniacze” arystokracje, nie żywiąc do nikogo urazy, biły się dla jakiegoś zajęcia, o honor, dla samej przyjemności. Cnotliwe i pracowite państwa demokratyczne jutra mogą być zmuszone do bicia się o kawałek suchego chleba – z całą nienawiścią, dzikością i furią, które z zasady towarzyszą sprawom decydującej wagi.
(Joseph Conrad, Autokracja i wojna)
*
Guido Ceronetti dziwił się, jak to jest, że ciężarna kobieta czyta codzienną gazetę i od razu nie roni. Ponieważ kobietą, a już na pewno ciężarną, nigdy nie byłem i zostać nie zamierzam, więc nie muszę się takich tragicznych skutków lektury dzienników obawiać, dlatego od czasu do czasu biorę do ręki tę czy inną gazetę codzienną i zdarza mi się niekiedy coś interesującego, niezwykłego, a niekiedy kuriozalnego, znaleźć. I tak na przykład w „Magazynie Wyborczej” (31.X­. – 2.XI. 2025) natknąłem się na felieton Michała Rusinka Wyrywanie chwastów i napalm o poranku, a w nim na passus:

Pod koniec XIX wieku romantyczny poeta Friedrich Martin von Bodenstedt napisał wiersz, w którym znajduje się dwuwers: „Z tej samej gleby rosną wraz/zarówno kwiaty, jak i chwast”. Jest to zdanie z pozoru niewinne, które mogłoby się znaleźć w rymowanym poradniku ogrodnika. Jeśli jednak potraktujemy je metaforycznie – traci na niewinności. Dwuwers ten cytuje Victor Klemperer w swojej fundamentalnej książce o języku Trzeciej Rzeszy i tak go komentuje: „Ciągle powracam do tego samego wersu i do tej samej formuły […]: niemieckie korzenie nazizmu zowią się romantyzm”. „Wyrywanie chwastów”, czyli ludzi mogących zaszkodzić jakiejś ideologii, to jedna z metafor charakterystycznych dla Linguae Tertii Imperii.

Zaliczenie przez Rusinka Friedricha Bodenstedta (1819-1892) do „poetów romantycznych”, to jakieś kompletne nieporozumienie, bo też zgodnie z konwencjonalnym podziałem literatury niemieckiej na epoki jego twórczość przypadła na okres tzw. Realizmu (1848-1890). Oprócz poezji, pisał dramaty, szkice podróżne, tłumaczył Puszkina, Lermontowa, Turgieniewa, przełożył osiem dramatów i sonety Szekspira, fragmenty dramatów innych poetów elżbietańskich, ludowe pieśni ukraińskie (Die poetische Ukraine : eine Sammlung kleinrussischer Volkslieder, 1845), napisał historię narodów Kaukazu i ich walki o wolność przeciwko Rosji (Die Völker des Kaukasus und ihre Freiheitskämpfe gegen die Russen, 1848). W latach 1843–1845 przebywał w Tbilisi (wówczas Tyflis), gdzie lekcji języka azerskiego i perskiego udzielał mu poeta Mirza Szafí Wazech (Mirzə Şəfi Vazeh). W 1851 r. ogłosił przekład zbioru jego wierszy Die Lieder des Mirza-Schaffy. Przekład wpisał się doskonale w orientomanię tamtych czasów, odniósł ogromny sukces zarówno w Niemczech, jak i w całej Europie – został z niemieckiego przełożony na wiele języków. I to z tego tomu pochodzi dwuwers cytowany przez Michała Rusinka, czyli nie z końca, ale z połowy XIX wieku. Rusinek pomylił się, bagatela, o pół wieku, a autorem nie jest Bodenstedt, lecz azerbejdżański poeta Mirza Szafí Wazeh.
Sprawa autorstwa wierszy nie jest jednak do końca wyjaśniona, mianowicie w 1874 r. Bodenstedt, oświadczył, że owszem, czerpał inspirację z poezji azerbejdżańskiego poety, ale tak naprawdę wiersze są jego, Bodenstedta, autorstwa. Kwestia jest trudna do rozstrzygnięcia, ponieważ za życia Mirzy Szafí Wazeha, jak i potem żadne jego utwory nie ukazały się drukiem. Intensywne poszukiwania rękopisów nie dały satysfakcjonujących rezultatów, dopiero w drugiej połowie XX wieku w Instytucie Rękopisów w Tbilisi odkryto niewielki zbiór jego poezji, w sumie 214 wersów – pięć dwuwersów, dwie gazele i jeden poemat, jednakże tekstów oryginalnych mających służyć za podstawę tłumaczeń Bodenstedta nie odnaleziono. Nie ma zatem jednoznacznej odpowiedzi, kto jest autorem „pieśni”, zdania wśród specjalistów są podzielone. Większość uważa, że niektóre z nich są tłumaczeniami, inne jedynie adaptacjami lub utworami naśladującymi azerbejdżańskiego poetę. Tak czy inaczej umieszczenie przez Rusinka wiersza Mirzy Szafí Wazeha/Bodenstedta w kontekście „nazistowskiego wyrywania chwastów” jest doprawdy niesmaczne – na koniec jego swobodne (bez rymów) tłumaczenie:

Tam, gdzie siła chce się objawić,
Tam napotyka opór,
To, co złe szuka zwady z tym, co dobre,
Jeśli jest mała, ulegnie,
Jeśli jest duża,
Zwycięży podłość, nienawiść i zawiść.
Na tej samej glebie,
Rośnie i kwiat, i chwast,
Chwast się pleni,
Jednak nie odbierze pięknemu kwiatowi niczego,
Z jego splendoru, zapachu i blasku.
 *
Wysoki przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w latach 2019–2024 Josep Borrell zdradził w mowie wygłoszonej na uniwersytecie w Oxfordzie arkana swojego rzemiosła, wyznając, że „dyplomacja jest sztuką zarządzania podwójnymi standardami”. Wspomniany wyżej Stephen Miller w żadne podwójne standardy się nie bawił, dyplomatyczną „zorganizowaną hipokryzję” kompletnie zlekceważył pozwalając sobie na pełną szczerość w rozmowie z Jake`m Tapperem w telewizji CNN: „Żyjemy w świecie, w realnym świecie, Jake, którym rządzi siła, którym rządzi potęga, którym rządzi władza. To są żelazne prawa świata od zarania dziejów”.
Miller wypowiedział oczywistą prawdę, jednakże taki rozbrajający cynizm polityczny prezentowany w telewizji przez człowieka ze szczytów władzy demokratycznego państwa, to z pewnością śmiały eksperyment psychologiczno-polityczny, którego dopiero konkretne wyniki pokażą, czy w warunkach nowoczesnej masowej demokracji, w której mocarstwowa polityka serwowana jest szerokim masom zawsze jako walka („naszego”) Dobra z („ich”) Złem, ponieważ tylko w takich kategoriach są one zdolne ją postrzegać, interpretować i akceptować, mocarstwo może obyć się bez moralistycznych frazesów legitymizujących jego politykę siły. Czy Ministerstwo Wojny będzie prowadzić zwyczajne wojny, czy jednak „wojny o pokój”? A może nawet wojnę o „wieczny pokój” – oby tylko nie była to perpetual war for perpetual peace (Charles Austin Beard).
                                           
*
Jak daleko sięgnę pamięcią w przeszłość Trzeciej RP, stale się dyskutowało o apolitycznej służbie cywilnej, o urzędnikach-państwowcach, o niezależnych bezpartyjnych fachowcach w administracji państwowej itd. itp. Osiągnięcie takiego urzędniczego ideału nie jest łatwe, ale od czego literatura, dostarczająca pewnych wskazówek w tym względzie:
Dodać muszę, że wiadomości ostatnich dni życia politycznego były – dla mnie — deprymujące, a całkiem ostatnie – katastrofalne.
Nie rozmawiałem o tem z nikim, ponieważ mój naczelny szef, pan dyrektor, względnie naczelnik poczty oświadczył nam, gdy się tylko te zamieszki rozpoczęły:
–panowie, cicho, sza, mordy na guzik, ani pary z ust, ani mru-mru – niech sobie tam na górze łby pourywają – my tu na dole musimy żyć – jaki będzie ukaz urzędowy, to my tak – urzędnikowi nie wolno mieć żadnych przekonań prócz wyłuszczonych w obwieszczeniach, to sobie zapamiętajcie, – ten kto nam płaci, ma prawo wymagać od nas, co sobie żywnie ubrda – tego by tylko brakowało, żebyśmy szerzyli zamęt, mało go to na najwyższych szczeblach – tak, panowie a teraz do okienek –
(Emil Zegadłowicz, Martwe morze. Pamiętnik Jana w Oleju Zydla, Warszawa 1939, s.87n)
*
*
W swoich wspomnieniach Teraźniejszy przeszły, przeszły teraźniejszy (przeł. Anastazja Dwulit, Warszawa 2028) Eugéne Ionesco wspomina swojego ojca Eugena N. Ionescu (1881-1948), który zaraz po studiach prawniczych rozpoczął karierę w administracji państwowej. W wieku 29 lat został sekretarzem prefektury policji w Slatinie, następnie w 1917 r. inspektorem w bukaresztańskiej policji. Kiedy w 1918 r. Rumunią zaczął rządzić generał Alexandru Averescu, został członkiem stronnictwa generała i jednym z jego wiernych zwolenników. Kiedy rządy objęła Partia Narodowo-Chłopska, porzucił generała i wstąpił w jej szeregi. Po przejęciu, na krótko, władzy przez Żelazną Gwardię, opowiedział się po jej stronie. Potem gwardzistów odpędził od władzy gen. Antonescu, i nasz prawnik natychmiast nabrał przekonania o słuszności jego poczynań, przeto potępił „zbrodniczych anarchistów z Żelaznej Gwardii” i dalej służył państwu, teraz u boku generała aż do chwili, kiedy Armia Czerwona zajęła Rumunię. Do władzy doszli komuniści i wyrzucili wszystkich z bukareszteńskiej palestry z wyjątkiem pięciu; wśród „oszczędzonych” znalazł się pan Ionescu który znowu spadł na cztery łapy, i przez dwa lata, do śmierci, zdążył jeszcze posłużyć nowej władzy.
Ionesco uważał, że ojciec nie był zwykłym oportunistą, po prostu zawsze wierzył aktualnie rządzącym, szanował każdą władzę, zawsze stał po stronie aktualnej państwowej ortodoksji. Dla niego „prawda mieściła się w Dzienniku Urzędowym”. Można powiedzieć, że najpełniej wyrażał platońską ideę „państwowca”.
                                                    *  *  *
Z pewnej promocji doktorskiej. […] „Kto jest doskonałym człowiekiem?” Urzędnik państwowy. — „Która filozofia podaje najwyższą formułę urzędnika państwowego?” — Filozofia Kanta: urzędnik państwowy jako rzecz w sobie, ustanowiona sędzią nad urzędnikiem państwowym jako zjawiskiem. (Fryderyk Nietzsche, Zmierzch bożyszcz, czyli jak się filozofuje młotem, przeł. Grzegorz Sowinski)
                                                          *  *  *
Słynny niemiecki „rewolucjonista” Rudi Dutschke swoim zwolennikom zalecił, żeby zamiast rzucać kamieniami i budować barykady, zostali urzędnikami. Na nieszczęście dla Niemiec i całej Europy posłuchali go. Na nieszczęście, ponieważ nawet siedząc na urzędowych posadach pozostali wierni swoim „rewolucyjnym” ideałom.
*
Jakiś czas temu („Arcana” nr 185) przypomniałem Żelazne Prawo Oligarchii Roberta Michelsa, stanowiące zapewne inspirację dla Jerry E. Pournelle`a (1933-2017), który sformułował Żelazne Prawo Biurokracji; mówi ono, że w każdej biurokratycznej organizacji można znaleźć dwa rodzaje ludzi: tych, którzy pracują na rzecz faktycznych celów organizacji, oraz drugich, którzy zainteresowani są samą organizacją i jej „dobrem”. Ta druga grupa uzyskuje z czasem przewagę i przejmuje kontrolę nad organizacją – pisze reguły, regulaminy i statuty, zaczyna określać zasady jej działania, kontroluje przepływ pieniędzy, awanse wewnątrz organizacji itd. Pierwsza grupa stopniowo traci wpływ na organizację , a czasami zanika całkowicie.
Jednakże Żelazne Prawo Biurokracji Pournelle`a wymaga pewnego uzupełnienia, ponieważ odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do biurokracji właśnie , której istnienie i funkcjonowanie jest niezależne od tych, którymi zarządza, ponieważ ściąga od nich zasoby w postaci podatków, nie zważając na to, czy im się to podoba, czy nie. W takiej strukturze nietrudno jest zdobyć przewagę nad „idealistami” menedżerom, technikom władzy, manipulatorom, aparatczykom, pragmatykom, administratorom, funkcjonariuszom, organizatorom. Rzecz prosta, ten proces, jak to pokazał Michels, zachodzi także w związkach zawodowych, partiach, ugrupowaniach, ruchach politycznych czy stowarzyszeniach utrzymujących się z dobrowolnych składek czy datków. W nich również wytwarza się oligarchia, która dyscyplinuje, ujednolica, nadaje polityczno-organizacyjną formę niezorganizowanej zbiorowości. Jednakże, ponieważ nie ma do dyspozycji aparatu ściągającego siłą „haracz”, jej egzystencja zależna jest od charyzmatycznych, ideowych przywódców, od autentycznie oddanych „Sprawie”, poświęcających jej swój czas i pieniądze, działaczy i członków. Bez nich niczego nie osiągnie. Najpierw muszą pojawić się zapaleńcy, ludzie twórczy, zdolni do formułowania atrakcyjnych idei, dysponujący talentami retorycznymi, charyzmatyczni „kaznodzieje”, „guru”, „mistycy”, ludzie wywierający intelektualno-duchowy wpływ, potrafiący nie siłą, a perswazją nakłonić innych, aby dobrowolnie przekazali część swoich zasobów na cele, które oni wyznaczają i pragną realizować. Ktoś mógłby w tym miejscu słusznie zauważyć, że wśród nich są też ludzie posługujący się demagogią, psychologicznymi trikami i manipulacjami, składający fałszywe obietnice, wykorzystujący ludzką naiwność itd. Jednakże fakt ten nie zaprzecza podstawowej, odwiecznej prawdzie: siły duchowe pierwotne są wobec sił materialnych – tylko dzięki tym pierwszym mogą zaistnieć te drugie.
*
W opublikowanym kilkanaście lat temu artykule Antydemokratyczny program minimum (http://www.legitymizm.org/antydemokratyczny-program-minimum), Jacek Bartyzel przypomniał pomysł „zimnego i cynicznego realisty ze szkoły makiawelskiej” Scipione Di Castro (1521–1583), który swoje doświadczenia polityczne zawarł w Przestrogach (Avvertimenti) spisanych ok. 1577 r., lecz wydanych dopiero w roku 1601, jako druga część większego dzieła zatytułowanego Skarb polityczny (Tesoro politicó). Włoski reformator parlamentaryzmu radził m.in., by parlament zwoływać wyłącznie w zimie w miejscach dzikich i niedostępnych. Idąc za jego radą Bartyzel zaproponował, aby siedzibą Parlamentu Europejskiego był najbardziej wysunięty na północ kraniec Europy – cypel Knivskjellodden w Norwegii, a sesje winny odbywać się tam wyłącznie pomiędzy listopadem a majem, kiedy jest najzimniej i prawie cały czas ciemno.
Pomysł doprawdy znakomity, ale czy nadal aktualny dzisiaj, kiedy posłowie mogą po prostu „pójść na zdalniaka”, aby, siedząc sobie wygodnie w domach, z takim samym patosem co „na żywo” wygłaszać pozbawione treści przemówienia i przekrzykiwać się wzajemnie ? Być może jakimś sposobem na uratowanie europarlamentaryzmu byłaby realizacja postulatu japonisty Bruno Gollnischa, żeby obrady Parlamentu Europejskiego odbywały się po łacinie. W czerwcu 2015 r. złożył on nawet projekt odpowiedniej rezolucji w tej sprawie, niestety, szowinistyczni „antyłacinnicy” z unijnej Schwatzbude nie dopuścili do tej językowej reformy, której dobroczynne skutki wyborcy odczuliby bardzo szybko. Niestety, nieznającym łaciny z pomocą przyszłaby technologia: poseł gadałby do mikrofonu po swojemu a automatyczny, maszynowy translator tłumaczył jego mętne wywody na klarowny tekst po łacinie, który – dzięki tej samej technologii z użyciem SI – posłowie słyszeliby w słuchawkach w swoim ojczystym języku; oczywiście, teraz byłby tak samo mętny jak ten pierwotny. Zatem żeby reforma Gollnischa przyniosła rzeczywiście dobroczynne skutki musiałaby polegać na jednoczesnej latynizacji i „de(lu)cyf(e)ryzacji” Parlamentu Europejskiego.
                                                              *  *  *
Obywatele innego świata, nie czytajcie gazet,
nie tylko dlatego, że gazety kłamią tak,
że nie warto porównywać ich kłamstw.
Nie czytajcie gazet dla zabicia czasu,
bo to czas niespostrzeżenie was zabija,
skraca wasze życie dając w zamian ochłapy
urojonego życia innych ludzi.
(Ryszard Krynicki, Obywatele innego świata, z tomu Organizm zbiorowy, Kraków 1975)

      https://www.tomaszgabis.pl/
                                        

Pan Tomasz Gabiś zachęca do gry szklanych paciorków

 

Jako stypendysta Fundacji Humboldta Emil Cioran przybył pod koniec 1933 roku do Berlina, gdzie na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma słuchał m.in. wykładów Ludwiga Klagesa – właśnie ukazał się ostatni tom głównego dzieła tego filozofa Duch jako antagonista duszy ( Der Geist als Widersacher der Seele, 3 tomy, 1929-1933). Witalistyczne i biocentryczne koncepcje Klagesa wywarły głęboki wpływ na Ciorana i jego twórczość. W liście do Eliadego wysłanym z Berlina Cioran pisał, że poza Klagesem jednym filozofem , u którego mógłby pracować jest Nicolai Hartmann, „nadzwyczajny jako umysł analityczny, ale który wymaga znajomości greki” (nie mylić z filozofem Janem Hartmanem z UJ). Hartmann (1882–1950) profesor filozofii teoretycznej, przedstawiciel tzw. realizmu krytycznego wykładający od 1931 r. w Berlinie, wysoko ceniony przez Józefa Marię Bocheńskiego, był typem „oddalonego od życia” (tzn. skupiającego się na swoim życiowym powołaniu), akademickiego filozofa. Tak „oddalonego”, że – jak wspominali jego słuchacze – nawet po ciężkich bombardowaniach Berlina w nienagannym, ciemnym surducie zjawiał się w sali wykładowej, występował przed swoje audytorium, w przeważającej mierze kobiece, i zaczynał wykładać o metafizyce, etyce, filozofii natury, antropologii filozoficznej i o innych istotnych problemach.

W okresie rządów NSDAP, także w czasie wojny, na ćwiczeniach i seminariach Hartmanna, omawiano bardzo ważne kwestie teoretyczne: prawda i błąd, presokratycy (na podstawie greckich oryginałów), Platon, Parmenides i sofiści, interpretacja Państwa Platona (na podstawie greckiego oryginału), Krytyka władzy sądzenia Kanta oraz jego teoria poznania i transcedentalna dialektyka, Etyka nikomachejska i De anima Arystotelesa (oczywiście na podstawie greckich tekstów), istota przeżycia, filozofia historii, roszczenie literatury do prawdy, zmienność pojęć, wola.

Oprócz zajęć na uniwersytecie Hartmann prowadził w swoim domu co tydzień lub co dwa tygodnie, „kółko filozoficzne”, swego rodzaju nieformalne seminarium podyplomowe. Przez cały semestr dyskutowano na nim jakiś wybrany temat, np. w semestrze letnim 1939 roku debatowano o świadomości wartości w czynach ludzkich, w których wartość się objawia, natomiast w semestrze zimowym 1939/1940 zastanawiano się, czym są wartości estetyczne i jak należy rozumieć piękno jako najogólniejszą wartość estetyczną. Z protokołów ( sporządzano je z każdego spotkania) wynika, że bardzo aktywny udział w dyskusji brały damy: pani Homann, panna Pape, panna Bosse, pani Kogon i panna von Bredow. Na jednym z posiedzeń – dwa miesiące przed ofensywą zachodnią armii niemieckiej – rozgorzał spór pomiędzy panią Homann i panną Bosse, czy tragiczność jest czymś specyficznie estetycznym, czy też nie; pani Homann stała na stanowisku, że tak, natomiast panna Bosse, że nie. Latem 1942 roku, kiedy zaczynała się ofensywa w celu zdobycia Stalingradu, w hartmannowskim kręgu deliberowano o formach bycia ducha i duszy. Wszyscy uczestnicy obrad „kółka filozoficznego” wspominają, że dyskusje, albo lepiej – dialogi – miały zawsze rzeczowy charakter, cechowały je dystans, powściągliwość, a nie emfatyczne zaangażowanie. I to w czasach „totalnej mobilizacji”!

                                                 *  *  *

Fryderyk Nietzsche radził: „Odgródź się od dnia dzisiejszego skórą grubą przynajmniej na trzy stulecia! A krzyk dzisiejszy, zgiełk wojen i rewolucji niech do ciebie dociera pomrukiem”. (Radosna wiedza, przeł. M. Łukasiewicz). U Mieczysława Jastruna czytamy, że w 1869 r. Stefan Mallarmé rozpoczął pisać prozą baśń metafizyczną Igitur albo szaleństwo Elbehnona: „W swym wyobcowaniu, w odepchnięciu zaszedł najdalej. Za oknem jego alchemicznej pracowni rozgrywały się wypadki historyczne pełne grozy, krwi i nieszczęść. Ważyły się losy Francji deptanej przez Prusaków. On wiedział tylko to jedno, że treść zbyt wyrazista przekreśliłaby jego sztukę. Zdawałoby się, że z całego świata pozostało mu tylko słowo, to, które było na początku, to, które – ono tylko – ma moc stwórczą”. ( Jastrun, Walka o słowo, Warszawa 1973, s.166)

Miałbym taką skromną propozycję dla współczesnych intelektualistów, aby wzorem byli dla nich Mallarmé, Nietzsche, Hartmann. Apeluję: nie zdradzajcie swojego powołania klerków, zamknijcie się w wieżach z kości słoniowej, bądźcie pięknoduchami, zgłębiajcie, dociekajcie, drążcie, badajcie, poddawajcie refleksji problemy naprawdę istotne, dzielcie włos na czworo, twórzcie, okopcie się w swoich Kastaliach, nauczajcie choćby garstkę wybranych, skupiajcie wokół siebie nieliczne grono wtajemniczonych, grajcie z nimi w „grę szklanych paciorków”. Niechaj stamtąd, niejako z ukrycia, wasza myśl promieniuje na świat! Niechaj na zasadzie osmozy przenika do kulturalnej tkanki narodów! Oto wasze posłannictwo! Forma najwyższego zaangażowania politycznego! Dowód patriotyzmu najczystszej próby! Wyraz waszej obywatelskiej troski o rozwój kulturalny i duchowy narodów!

https://www.tomaszgabis.pl/2026/06/24/o-amerykanskich-zydofaszystach-cezarze-donaldzie-trumpie-zelaznym-prawie-biurokracji-uprawianiu-filozofii-w-czasach-dyktatury-i-wojny-lidze-mocarstwowego-rozwoju-polski/

Pobór do wojska z perspektywy monarchistycznej. Czy państwo ma prawo rozporządzać życiem swoich obywateli?

[Artykuł trochę odrealniony. Obecnie Polska nie jest niezależnym krajem, a dobro jej obywateli, bynajmniej nie jest priorytetem państwa. Bronienie granic Polski, w tym momencie jest raczej absurdem, gdyż skoro wróg dawno już przejął kontrolę nad Polską, po prostu nie ma czego bronić, oprócz własnego życia, które faktycznie może być widziane jako pewien zasób narodowy, być może do potncjalnego wykorzystania w bardziej sprzyjających warunkach.VB]

Dyskusja o przywróceniu powszechnego poboru do wojska staje się w Polsce coraz bardziej aktualna. W obliczu zagrożeń geopolitycznych i niepewności co do przyszłości bezpieczeństwa europejskiego pojawia się pytanie o to, w jaki sposób państwo powinno przygotować się do ewentualnej wojny.

Czy rozwiązaniem musi być obowiązkowa służba wojskowa, czy też należy postawić na armię zawodową, ochotników oraz odpowiednio wyszkolone rezerwy?

Z perspektywy monarchistycznej problem ten wymaga spojrzenia szerszego niż wyłącznie militarne kalkulacje. Dotyczy bowiem samej natury państwa, jego stosunku do człowieka, rodziny i społeczeństwa, a także granic władzy politycznej. Nie wystarczy zapytać, ilu żołnierzy można powołać pod broń – trzeba również zapytać, jakiego rodzaju wspólnotę polityczną chcemy budować i na jakich zasadach ma się opierać jej obrona.

Państwo nie jest właścicielem człowieka

Jednym z podstawowych argumentów przeciwko powszechnemu poborowi jest jego ingerencja w naturalny porządek społeczny. Mężczyzna nie istnieje wyłącznie jako jednostka administracyjna, którą państwo może w dowolnej chwili wyłączyć z życia rodzinnego i zawodowego. Jest synem, mężem, ojcem, pracownikiem, rzemieślnikiem, przedsiębiorcą i członkiem lokalnej wspólnoty. Jego obowiązki wobec Ojczyzny nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od odpowiedzialności za rodzinę, utrzymanie bliskich oraz pracę służącą dobru wspólnemu.

Masowy pobór może oznaczać przerwanie nauki, opóźnienie założenia rodziny, utratę dochodów oraz osłabienie małych przedsiębiorstw i gospodarstw rodzinnych. W przypadku długotrwałego konfliktu skutki te mogą być jeszcze poważniejsze. Państwo, które chce bronić swojego narodu, powinno zatem uwzględniać nie tylko liczebność armii, lecz także trwałość rodzin, kondycję gospodarki i zdolność społeczeństwa do samodzielnego funkcjonowania.

Nie oznacza to, że obowiązek obrony Ojczyzny jest nieuzasadniony. Oznacza natomiast, że nie może on być traktowany jako jedyne zobowiązanie człowieka wobec wspólnoty. Państwo ma obowiązki nie tylko wobec własnych granic, ale również wobec ludzi, którzy te granice zamieszkują.

Armia zawodowa zamiast masowej mobilizacji?

Drugim istotnym argumentem jest efektywność militarna. Współczesne siły zbrojne wymagają specjalistycznego wyszkolenia, znajomości zaawansowanych systemów uzbrojenia, sprawnej logistyki oraz wieloletniego doskonalenia umiejętności. W wielu dziedzinach nie wystarczy kilkutygodniowe czy kilkumiesięczne przeszkolenie, aby żołnierz mógł skutecznie wykonywać zadania na współczesnym polu walki.

Z tego względu część konserwatystów i zwolenników ograniczonej roli państwa opowiada się za armią zawodową, wspieraną przez dobrze wyszkolone rezerwy i ochotnicze formacje obronne. Ich zdaniem jakość wyszkolenia, motywacja, wyposażenie i zdolność dowodzenia mogą mieć większe znaczenie niż sama liczba osób objętych poborem.

Pojawia się również problem moralny. Żołnierz powołany pod przymusem, pozbawiony przekonania o sensie swojej służby i niedostatecznie przygotowany do walki, może nie wykazywać takiego zaangażowania jak człowiek, który świadomie wybrał karierę wojskową. Nie należy oczywiście zakładać, że każdy poborowy będzie pozbawiony motywacji ani że każdy żołnierz zawodowy będzie kierował się honorem. Niemniej sposób rekrutacji, jakość szkolenia i poczucie odpowiedzialności za sprawę, której się służy, mają istotne znaczenie. Armia nie może być jedynie wielką ewidencją nazwisk – musi być rzeczywistą siłą zdolną do obrony kraju.

Monarchia, honor i osobista wierność

Monarchistyczne spojrzenie na wojsko odwołuje się do historycznego związku między służbą wojskową, honorem, wiernością i odpowiedzialnością. W tradycyjnym porządku monarchicznym armia była związana z osobą suwerena, ciągłością dynastii oraz obroną królestwa. Służba nie musiała być rozumiana wyłącznie jako podporządkowanie się bezosobowej administracji, lecz mogła wynikać z przysięgi, obowiązku stanowego, osobistej lojalności i przekonania o słuszności bronionej sprawy.

Nie oznacza to, że dawne monarchie opierały swoje siły zbrojne wyłącznie na ochotnikach. W różnych epokach funkcjonowały wojska zawodowe, najemne, kontyngenty stanowe, obowiązki lenne, mobilizacje nadzwyczajne oraz rozmaite formy przymusowego werbunku. Historyczna monarchia nie była zatem jednym, niezmiennym modelem organizacji armii. Jej doświadczenie pozwala jednak postawić ważne pytanie: czy skuteczność wojska wynika wyłącznie z przymusu prawnego, czy również z poczucia honoru, wierności i wspólnoty celu?

W monarchistycznym ideale władca nie jest jedynie urzędnikiem stojącym na czele aparatu państwowego. Jest strażnikiem ciągłości państwa i reprezentantem porządku, który ma przetrwać dłużej niż jedno pokolenie. Z tego wynika również jego odpowiedzialność za tych, których wzywa do służby. Nie wystarczy żądać ofiary – należy zapewnić żołnierzom właściwe wyszkolenie, wyposażenie, opiekę nad ich rodzinami i pewność, że ich poświęcenie nie będzie marnowane przez nieodpowiedzialność rządzących.

Wierność monarsze nie powinna być zatem rozumiana jako bezwarunkowe przyzwolenie na każde rozporządzenie władzy. W tradycji monarchicznej obowiązek władcy i obowiązek poddanych tworzą relację wzajemnej odpowiedzialności, choć nie muszą oznaczać równych ani identycznych zobowiązań.

Wojsko zawodowe, pospolite ruszenie i gwardie ochotnicze

Historyczne doświadczenia pozwalają wyróżnić kilka modeli organizacji obrony państwa:

Wojsko zawodowe – opiera się na wyszkoleniu, dyscyplinie, stałej gotowości oraz długotrwałym doskonaleniu umiejętności. Może służyć monarsze i państwu, a jego etos może wyrastać z honoru, przysięgi oraz poczucia obowiązku.
Pospolite ruszenie – stanowiło w dawnej Rzeczypospolitej formę mobilizacji szlachty do obrony kraju. Nie należy utożsamiać go bez zastrzeżeń z nowoczesną armią ochotniczą, ponieważ udział w nim wynikał z określonego statusu prawnego i obowiązków stanowych. Pokazuje ono jednak, że obrona państwa mogła być organizowana w ramach historycznych wspólnot i ich praw, a nie tylko za pośrednictwem jednolitego, powszechnego poboru.
Formacje ochotnicze – mogą skupiać ludzi połączonych przekonaniami religijnymi, lojalnością polityczną, przywiązaniem do lokalnej wspólnoty lub wolą obrony własnego sposobu życia. Przykładem są rojalistyczni powstańcy wandejscy podczas rewolucji francuskiej oraz hiszpańscy karliści, odwołujący się do obrony monarchii, religii i tradycyjnego porządku społecznego. Ich motywacji nie należy jednak sprowadzać wyłącznie do miłości do króla i Boga, ponieważ oba ruchy miały złożone podłoże społeczne, polityczne i religijne.
Z perspektywy monarchistycznej przykłady te przypominają, że gotowość do obrony kraju może wyrastać z żywej więzi z określoną wspólnotą, a nie tylko z nakazu administracyjnego. Nie dowodzą one jednak, że ochotnicza mobilizacja zawsze wystarczy do odparcia agresji ani że każda historyczna formacja ochotnicza była skuteczna militarnie.

Czy powszechny pobór jest koniecznością, czy przejawem etatyzmu?

Współczesny spór o pobór przebiega również wewnątrz samego obozu konserwatywnego. Konserwatysta narodowy lub państwowy może uznać powszechną służbę za narzędzie przygotowania społeczeństwa do wojny, wzmacniania dyscypliny i kształtowania poczucia wspólnoty. Konserwatysta wolnorynkowy może natomiast widzieć w niej nadmierną ingerencję państwa w życie obywateli, gospodarkę i rodzinę.

Monarchista powinien przy tym unikać uproszczenia, że każdy poborowy system jest z natury totalitarny, a każda armia zawodowa stanowi rozwiązanie idealne. Powszechny pobór występował również w państwach monarchicznych, zaś armie zawodowe i ochotnicze funkcjonują także w republikach. Sam ustrój nie przesądza więc o modelu rekrutacji.

Można jednak postawić tezę, że państwo powinno wykazać konieczność tak daleko idącej ingerencji w życie człowieka, zanim uczyni z niej powszechny obowiązek. W pierwszej kolejności należałoby rozważyć, czy wystarczające będą odpowiednio finansowana armia zawodowa, dobrowolne szkolenia wojskowe, sprawny system rezerw i rozsądne zachęty do służby.

Jeżeli zagrożenie egzystencjalne rzeczywiście wymaga powszechnej mobilizacji, argument obrony państwa może przeważyć nad zwykłymi względami indywidualnymi. Taki środek powinien jednak odpowiadać rzeczywistym potrzebom, być proporcjonalny do zagrożenia i podlegać kontroli prawnej. Nie może stać się wygodnym sposobem na ukrywanie wieloletnich zaniedbań w organizacji armii.

Podsumowanie: obowiązek obrony a granice władzy

Spór o pobór nie sprowadza się do prostego przeciwstawienia patriotyzmu i egoizmu ani do wyboru między silnym państwem a wolnością jednostki. Rzeczywisty problem polega na znalezieniu właściwej równowagi między obowiązkiem obrony wspólnoty a ochroną jej naturalnych podstaw: rodziny, pracy, lokalnych więzi i odpowiedzialności osobistej.

Z perspektywy monarchistycznej obrona Ojczyzny nie powinna być traktowana jako wyłączna własność aparatu państwowego. Jest obowiązkiem związanym z przynależnością do wspólnoty historycznej, której państwo ma służyć. Władza może w sytuacji skrajnej zażądać wielkich ofiar, lecz powinna najpierw wykazać, że sama wypełnia swoje obowiązki wobec narodu.

Nie wystarczy bowiem powołać ludzi pod broń. Trzeba mieć armię, którą rzeczywiście można uzbroić, wyszkolić, zaopatrzyć i odpowiedzialnie dowodzić. Trzeba również pamiętać, że naród pozbawiony stabilnych rodzin, zdrowej gospodarki i silnych więzi społecznych nie staje się automatycznie silniejszy tylko dlatego, że większa liczba jego obywateli przejdzie szkolenie wojskowe.

Monarchistyczny ideał wojska powinien zatem opierać się na honorze, profesjonalizmie, wierności i odpowiedzialności — zarówno żołnierza wobec Ojczyzny, jak i władzy wobec tych, których powierzono jej opiece. W razie najwyższej konieczności obowiązek powszechnej obrony może okazać się nieunikniony, nie powinien jednak być pierwszym odruchem państwa ani ideologicznym celem samym w sobie.

Silne państwo nie jest tym, które potrafi zmusić największą liczbę ludzi do służby, lecz tym, które potrafi zorganizować obronę Ojczyzny, nie niszcząc zarazem wspólnot, dla których ta Ojczyzna istnieje.

Arkadiusz Jakubczyk
https://myslkonserwatywna.pl

Kto mieszka w Polsce, w cyrku szlocha rzewnie

„Wojna to pokój. Wolność to niewola” – George Orwell „Rok 1984”.

Do dzisiaj nie wiedziałem, kim jest generał Bogusław Samol i muszę przyznać, że bez tej wiedzy moje życie było lepsze. Niestety, ów generał w stanie spoczynku udzielił wywiadu dla Polskiego Radia 24, a ja wywiad przeczytałem. Tak, wiem, chcącemu nie dzieję się krzywda, więc sam sobie zgotowałem to zanurzenie się w odmętach szaleństwa.

Otóż według pana generała Rosja chce uśpić naszą czujność, zarówno społeczeństwa jak i służb specjalnych, i dlatego wciąż i wciąż atakuje nas hybrydowo. Powtarzam – atakuje, żeby uśpić czujność, czyli nas uspokoić. Co tu jest niezrozumiałe? Bokser, który zasypuje przeciwnika gradem ciosów, ma na celu uspokojenie tamtego przed zadaniem finalnego uderzenia. Kat wtłaczający do żył truciznę skazańcowi powoduje u niego chęć na zaplanowanie kolacji dla dwojga w przyszłym tygodniu. Uśpienie czujności poprzez atak. Clausewitz mógłby buty czyścić panu generałowi, jak dobrze, że ten już nie jest w czynnej służbie. I chyba powodem do odejścia nie był wiek, ale wyniki badań medycznych.

Paragraf 22 jest fajny, gdy opowieść o nim snuje Heller. Gorzej, gdy taką logikę stosuje osobnik onegdaj pełniący funkcje dowódcze w systemie bezpieczeństwa państwa.

Jeżeli ataki mają uspokoić atakowanego, to brak ataków powoduje u ofiary czujność i podejrzenie wobec państw nas nieatakujących, ze wkrótce taki atak przeprowadzą.

Jesteśmy więc w stanie wojny albo tuż przed z Niemcami, Czechami, Słowacją, Białorusią, Ukrainą i Litwą i w najbliższym czasie możemy spodziewać się inwazji ze strony tych państw. Jedynie Rosja nas nie napadnie, przynajmniej dopóki atakuje nas w sposób hybrydowy. Gdy przestanie, jak nic podciągnie wojska pod granicę z Polską. Ten „hybrydowy” oznacza naruszenie przestrzeni przez ukraińskie drony, ludzi z latarkami w obwodzie kaliningradzkim, dwóch zabitych w Przewodowie ukraińską rakietą, ale niesmak pozostaje, nacinanie szyn kolejowych, wysyłanie balonów z papierosami z Białorusi, alarmy bombowe w samolotach i o czym tam jeszcze pisały nasze media głównego nurtu. Wszystkiemu jest winny Putin. Nawet 100 konkretów w 100 dni sabotował i dlatego jest, jak jest.

A dlaczego Rosjanie to robią?

Pan generał spieszy z odpowiedzią. Robią to dlatego, że ciągle widzą wroga w Zachodzie, a przecież ten nie ma zamiaru atakować Rosji.

No patrzcie tylko – od lutego 2022 roku kolektywny zachód śle na Ukrainę uzbrojenie, amunicję, instruktorów, „urlopowanych” specjalistów od systemów walki, a ta cholerna Rosja myśli, że to zagrożenie dla jej egzystencji.

Przecież to jak z uśpieniem czujności poprzez atakowanie. Jeżeli NATO i UE wspomaga wysiłek wojenny Ukrainy, to tylko i wyłącznie w celu propagowania pokoju, a nie w celu osłabiania potencjału militarnego Rosji, celem rozszarpania osłabionej. Jak można pomyśleć inaczej? Przecież to niedorzeczne. Oczywiście według Samola i samolo-podobnych.

To tyle. Idę wypić pół litra wódki, żeby wytrzeźwieć.

Autorstwo: Daniel Tokar

07.11.2026 wolnemedia.net/kto-mieszka-w-polsce-w-cyrku-szlocha-rzewnie

Jak międzynarodowa oligarchia finansowa nadal rządzi światem

Alex Krainer twierdzi, że Imperium Brytyjskie przetrwało w formie transnarodowej sieci finansowej. Analizuje, jak wykorzystuje ono państwa i korporacje do utrzymania swojej dominacji poprzez zadłużenie.

Benjamin Disraeli, 1846: „Światem rządzą zupełnie inne osoby, niż wyobrażają sobie ci, którzy nie stoją za kulisami”.




Rozmowa ekspertów
12 października 2026 r. Pascal Lottaz i Alex Krainer wystąpili na kanale Pascala Lottaza na YouTube, Neutrality Studies.

Dyskusja koncentrowała się na trwałym wpływie rzekomo upadłego Imperium Brytyjskiego. Teza Krainera głosi, że choć Imperium Brytyjskie rzeczywiście przestało istnieć jako terytorialne imperium kolonialne, to jednak napędzana finansami Wielka Brytania – City of London – nigdy tak naprawdę nie utraciła władzy. Jako struktura władzy z transnarodowymi elitami, bynajmniej nie zniknęła. Przeciwnie, przekształciła się z jawnie imperialnej formy rządów w w dużej mierze niewidzialny system obejmujący kapitał finansowy, sieci polityczne, agencje wywiadowcze, strategiczne think tanki i instytucje międzynarodowe, który umiejętnie ukrywa swoją rolę.

Krainer nazywa ten byt „nieumarłym Imperium Brytyjskim”. Ma na myśli potęgę, która formalnie i w odczuciu opinii publicznej już nie istnieje, ale której fundamentalne interesy, sposoby myślenia i metody rządzenia trwają niczym bardzo aktywne zombie.

NEOKOLONIALIZM
Decydująca zmiana, jak twierdzi, polega na tym, że ta wciąż imperialna władza nie musi już być sprawowana przede wszystkim poprzez bezpośrednią okupację obcych terytoriów. Wystarczy kontrolować warunki ekonomiczne i polityczne, w jakich inne państwa podejmują decyzje.

Kto udziela pożyczek, określa prawa własności, kontroluje koncesje na surowce, wpływa na elity polityczne i organizuje zależności militarne, może dominować nad państwami bez ich oficjalnej kolonizacji. Dochody w dużej mierze trafiają do kieszeni oligarchii finansowej w postaci odsetek i bezpośrednich zysków biznesowych, a firmy działające bezpośrednio w poszczególnych krajach pełnią funkcję stacji taśmowych, którymi bogactwo tych krajów jest transportowane do skarbców londyńskiego City i Wall Street.

PAŃSTWA NARODOWE I KORPORACJE JAKO NARZĘDZIA TRANSFERU BOGACTWA
Zgodnie z tym poglądem Imperium jest nie tyle bytem terytorialnym, co międzynarodowym systemem dominacji, który wykorzystuje państwa narodowe i korporacje międzynarodowe jako instrumenty realizacji swoich interesów. City of London i Wall Street jawią się jako centralne węzły jednej globalnej sieci finansów i władzy.

Stany Zjednoczone nie są w istocie suwerennym następcą Imperium Brytyjskiego. Raczej – podobnie jak reszta zbiorowości Zachodu – są również narzędziem w rękach wspomnianego systemu dominacji, który wykorzystuje potęgę ekonomiczną i militarną USA dla własnych korzyści i wyłącznie w swoim interesie. W związku z tym w USA rzekomo rywalizują różne siły: z jednej strony zwolennicy amerykańskiej suwerenności narodowej, z drugiej – ugruntowane sieci, takie jak tzw. „głębokie państwo”, które Krainer przypisuje transnarodowej elicie imperialnej.

W tym kontekście termin „brytyjski” nie odnosi się zatem do ludności brytyjskiej ani do rządu w Londynie – choć rząd ten pilnie i posłusznie wykonuje zadania swoich panów, podobnie jak ma to miejsce w całej Europie. To określenie geograficzne odzwierciedla raczej fakt, że znaczna część wspomnianego systemu dominacji ma swoje korzenie i siedzibę w Wielkiej Brytanii.

Kluczowym pytaniem w polityce światowej nie jest zatem to, które państwo oficjalnie sprawuje największą władzę, ale kto, za pośrednictwem swojej władzy finansowej, kontroluje struktury polityczne, finansowe i instytucjonalne, za pośrednictwem których władza ta jest sprawowana.

Konwencjonalne narracje historyczne – których wszyscy uczymy się w szkołach na Zachodzie – prezentują zupełnie inny punkt widzenia: jeśli rozumiemy imperia wyłącznie jako państwa z koloniami, pomijamy te struktury władzy, które przetrwały upadek formalnych rządów kolonialnych i nadal działają pod nowymi nazwami i podobnymi strukturami – strukturami, które są w dużej mierze kontrolowane przez imperium finansowe koordynowane przez pokolenia.

(...)
Jugosławia: Jak społeczeństwo staje się teatrem wojny
Krainer wyjaśnia, co od dziesięcioleci skłania go do analizowania tych powiązań. Jako młody, dwudziestokilkuletni mężczyzna bezkrytycznie przyjął narrację o rzekomych przyczynach wojny w ówczesnej Jugosławii i zaciągnął się jako ochotnik. Później jednak był bardzo zdezorientowany i zadawał sobie pytanie: „Jak w ogóle mogła wybuchnąć ta wojna?”. To pytanie nigdy go nie opuściło.

„Gdybyś zapytał kogokolwiek w byłej Jugosławii – w Chorwacji, Serbii lub którejkolwiek innej republice – o wojnę zaledwie tydzień przed jej wybuchem, 99% ludzi odpowiedziałoby, że to niemożliwe. Wojna nigdy się nie wydarzy”.
Alex Krainer
Jego matka jest Serbką, a ojciec Chorwatem.

„Wiele osób było w podobnej sytuacji. Mieli mieszane pochodzenie. Nie wiedzieliśmy nawet, kto jest kim, bo to nie miało znaczenia. Ludzie wyglądali zupełnie normalnie. Nawet mniejszość muzułmańska – kiedy się z nimi rozmawiało, wyglądali zupełnie jak ja. Nie było wahabizmu. Nie było ekstremizmu i tak dalej”.
Alex Krainer

Nie jest to wojna etniczna ani religijna

Opisuje społeczeństwo, w którym ludzie o różnym pochodzeniu religijnym i etnicznym żyli pokojowo razem w całym kraju, zakładali rodziny i w życiu codziennym nie definiowali się w żaden sposób poprzez przynależność narodową. Jak to możliwe, że tak pokojowe społeczeństwo rozpadło się w stosunkowo krótkim czasie i pogrążyło w gwałtownym konflikcie?

Ilustruje swoją odpowiedź współczesnym mitem o czerwonych i czarnych mrówkach w słoiku: Dopóki mrówki w słoiku żyją obok siebie, nie niepokojone, nie walczą ze sobą. Jednak gdy słoik zostanie gwałtownie potrząśnięty, wpadają w panikę i zaczynają atakować się nawzajem. Nagle postrzegają inne mrówki jako zagrożenie, mimo że nic w ich fundamentalnej naturze się nie zmieniło. To mocny obraz, choć biolodzy nie potwierdzają go jednoznacznie.
Rzecz jednak w tym, że różnice etniczne i religijne niekoniecznie prowadzą do wojny. Można je jednak wykorzystać do celów politycznych, zinterpretować jako zagrożenie egzystencjalne i podsycić do szaleństwa. Gdy tylko ludzie zaczynają wierzyć, że druga grupa chce ich zaatakować, a nawet zniszczyć, pojawia się strach, postawa obronna, a ostatecznie przemoc.

Przyczyna wojny: Geopolityczne ambicje międzynarodowej oligarchii finansowej

Wojna ta nie była zatem wynikiem wewnętrznego rozpadu, odwiecznej wrogości, różnic religijnych ani rzekomo nieuchronnego rozpadu etnicznego. Wynikała raczej z decyzji politycznych, propagandy, instytucjonalnych walk o władzę i nasilania się postrzeganych zagrożeń, celowo podżeganych z zewnątrz. Krainer jest przekonany, że „nieumarłe” Imperium Brytyjskie odegrało kluczową rolę w popchnięciu tego regionu do wojny w tamtym czasie.

Zamierzony cel: osłabienie Rosji

Podobnie jak w czasie I i II wojny światowej oraz zimnej wojny, celem było maksymalne osłabienie Rosji. Dlatego postanowili przekształcić Jugosławię w beczkę prochu, a następnie podpalić lont. Paralela do wojny na Ukrainie jest uderzająca. Państwo centralne, takie jak Ukraina czy Jugosławia, jest zachęcane do zwalczania niepodległościowych i secesjonistycznych dążeń republik lub regionów, które pragną oderwać się od rządu centralnego lub przynajmniej nie chcą już być przez niego rządzone. Belgrad pod rządami Slobodana Miloševicia, podobnie jak Kijów pod rządami Wołodymyra Zełenskiego, został wykorzystany instrumentalnie, aby wciągnąć Rosję w wojnę w regionie i tym samym go osłabić.

Mówi się, że brytyjska oligarchia finansowa odegrała decydującą rolę w zaostrzeniu konfliktów w byłej Jugosławii i ukierunkowaniu rozpadu kraju w określonym kierunku. Początkowo popierała scentralizowaną strukturę państwa jugosłowiańskiego pod przywództwem Belgradu, mimo że polityka ta musiała wywołać opór ze strony republik dążących do niepodległości. Jednocześnie zachodnie embarga na broń utrudniały separatystycznym republikom obronę militarną. Dla Związku Radzieckiego rosnące wpływy Zachodu na Belgrad i centralizacja jego władzy stanowiły realne zagrożenie – doskonale wiedząc, że londyńskie City od dziesięcioleci dążyło do demontażu Rosji. W związku z tym obeszło zachodnie embargo na broń wobec republik wchodzących w skład Jugosławii i sprzedawało broń na przykład Chorwacji.

Skorumpowani przywódcy jako kozły ofiarne

Krainer podkreśla, że ​​nie postrzega ówczesnych serbskich przywódców pod wodzą Slobodana Miloševicia jako bezinteresownych przedstawicieli narodu serbskiego. Sam Milošević był jednym z tych skrajnie amoralnych aparatczyków, którym tak naprawdę nie leżało na sercu dobro narodu serbskiego. Raczej wykonywał rozkazy. Został wysłany na cztery lata do Nowego Jorku przez klan rodzinny, który wówczas zarządzał Narodowym Bankiem Serbii, aby reprezentować jeden z największych banków w byłej Jugosławii. Po powrocie z Nowego Jorku został nagle mianowany przewodniczącym Serbskiej Partii Komunistycznej i zaczął przygotowywać grunt pod przejęcie władzy w celu centralizacji Jugosławii pod rządami Belgradu. Czyniąc to, cieszył się stałym poparciem zachodnich struktur władzy. Wolności poszczególnych republik zostały ograniczone, co wstrząsnęło mrowiskiem.

Błędna interpretacja historii

Krainer sprzeciwia się interpretacji historii, która wyjaśnia konflikty przede wszystkim poprzez lokalne napięcia etniczne i traktuje wpływy zewnętrzne jedynie jako późniejszą ingerencję. Jego kontrmodel jest następujący: o ile lokalne konflikty dostarczają paliwa, to zewnętrzne interesy władzy decydują, kiedy i jak eskalują one do pełnoskalowego konfliktu.

Geopolityczne znaczenie Bałkanów: konflikt regionalny jako potencjalny czynnik wywołujący poważną wojnę

Bałkany mają szczególne znaczenie dla globalnych strategii potęgi. Krainer wskazuje na strategiczne położenie regionu między Morzem Śródziemnym a Europą Wschodnią. Bałkany leżą na skrzyżowaniu głównych szlaków transportowych, stref ekonomicznych i wojskowych stref wpływów. Co więcej, region ten historycznie wielokrotnie stanowił punkt wyjścia dla poważnych konfliktów europejskich. Nieprzypadkowo bezpośrednia przyczyna I wojny światowej miała tam swoje źródło. Ponowny kryzys na Bałkanach mógłby trwale sparaliżować i osłabić Rosję. W tym kontekście sam region nie jest rzeczywistym celem, lecz raczej geopolityczną dźwignią przeciwko Rosji. Jak pokazuje wojna na Ukrainie, celem jest utrzymanie presji na Rosję poprzez łańcuch kryzysów regionalnych rozciągających się od Morza Bałtyckiego, przez Bałkany, po wschodnią część Morza Śródziemnego i dalej do Azji Wschodniej.

Ciągłość strategii imperialnej

W tym kontekście Krainer odwołuje się do brytyjskiego geografa i geopolityka Halforda Mackindera, który na początku XX wieku podkreślił znaczenie Eurazjatyckiego Serca dla globalnej równowagi sił.

Idee Mackindera zaliczają się do klasycznych teorii geopolityki, a dzisiejsza polityka odzwierciedla trwający program imperialny: mocarstwa morskie powinny otoczyć serce Eurazji strategicznymi strefami wpływów i punktami newralgicznymi, aby żadna potęga kontynentalna nie mogła zdobyć dominującej pozycji.

Głównym celem jest tutaj Rosja, która – ze względu na swój zasięg terytorialny, zasoby naturalne i położenie geograficzne – jest postrzegana jako potencjalny rywal zachodnich potęg morskich.

Z tej perspektywy dzisiejsza geopolityka nie jawi się jako seria niezależnych od siebie kryzysów. Raczej składa się z różnych teatrów długotrwałej walki o kontrolę nad przestrzenią euroazjatycką.

Bośnia i Hercegowina: celowo utrzymywana niestabilność

Argumentacja Krainera staje się szczególnie oczywista na przykładzie Bośni i Hercegowiny. Opisuje on strukturę państwową tego kraju jako konstrukcję polityczną, która po porozumieniu z Dayton z 1995 roku zakończyła wojnę, ale jednocześnie utrzymała napięcia instytucjonalne. Kraj charakteryzuje się złożonym podziałem władzy między Bośniakami, Serbami i Chorwatami, a także między różnymi szczeblami władzy. System ten nie jest jedynie trudnym kompromisem między grupami ludności o odmiennych interesach, ale raczej strukturą, która w każdej chwili może doprowadzić do eskalacji.

Jest to widoczne w Republice Serbskiej, zdominowanej przez Serbów jednostce w Bośni i Hercegowinie. Według jego relacji, ingerencja międzynarodowa, działania polityczne podejmowane przez instytucje państwowe oraz presja na przywódców Republiki Serbskiej znacznie zaostrzyły napięcia. Argumentował, że polityka brytyjska sprowokowała serbskie władze i stworzyła sytuację, w której secesja, środki zaradcze rządu centralnego i konflikt zbrojny wydawały się coraz bardziej prawdopodobne – wszystko to jako próba otwarcia kolejnego frontu w konfrontacji między Zachodem a Rosją na Bałkanach.

(...)

Widzimy tu zatem prawdopodobnie najważniejszy powód wojen zarówno na Ukrainie, jak i obecnie z Iranem: Rosja, Chiny i Iran są dla tych krwiopijców niedostępne. Muszą więc zostać zmuszeni do uległości, zanim ich polityka – nastawiona na suwerenną gospodarkę realną – rozprzestrzeni się na cały świat. A przynajmniej ten moment należy odsunąć w czasie tak daleko, jak to możliwe.
Globalne Południe, państwa BRICS i wiele innych konsekwentnie podążają jednak drogą do suwerenności. Jeśli ten stan rzeczy utrzyma się na całym świecie, potęga finansowa „nieumarłych zombie” opisywanych przez Krainera dobiegnie końca. W tym kontekście staje się jasne, dlaczego obecna wojna światowa toczy się tak zaciekle i nieubłaganie, i dlaczego nie ma możliwości dyplomatycznych rozwiązań: to agonia neokolonializmu. Pasożyt ginie, gdy nie może już znaleźć żywiciela – i nie można z nim negocjować.

Andreas Mylaeus 7 listopada 2026 forumgeopolitica/how-the-international-financial-oligarchy-continues-to-rule-the-world

https://dakowski.pl/author/dakowski/


***
Iran elegancko realizował scenariusz kowidowej mistyfikacji, a to co autor mówi to to że Bank Centralny w Rosji jak i Chinach jest państwowy i nie jest zarzadzany z zewnątrz. Wydawało mi się, że tak nie jest..  VB

Awantura o TK dobitnie pokazała brutalną prawdę o Polakach

 

Gdybym miała krótko podsumować wydarzenia ostatnich dni pod Trybunałem Konstytucyjnym, sparafrazowałabym słynne tłumaczenie się Radka Sikorskiego z afery taśmowej: „polscy patrioci” zrobili „łaskę” Donaldowi Tuskowi. Nie ma jednak tak lekko. W niniejszym artykule poznęcam się nad nimi wszystkimi nieco dłużej.

Wywołanie potężnej awantury wokół TK nie było przypadkowe. Dlaczego akurat teraz rozgorzały tak zaciekłe pyskówki, a nawet doszło do przepychanek w obronie organu powołanego w PRL? Być może chodziło o to, by odwrócić uwagę od druku sejmowego nr 3003, na co zwrócili już uwagę niektórzy kumaci obserwatorzy.

Szczególnie bystry obserwator, Krzysztof Zagozda, postrzega wydarzenia wokół TK nieco szerzej. Zdaniem publicysty to kolejny polityczny spektakl sterowany przez Sanhedryn, w którym patriotyzm i narodowe emocje służą manipulowaniu Polakami oraz budowaniu nowego mitu jedności prawicy, gdzie Kaczyński i Braun, mimo pozornych różnic, wpisują się w tę samą grę, a Polacy po raz kolejny dają się wciągnąć w przedstawienie, nie dostrzegając, kto naprawdę rozgrywa tę partię.

W tym kontekście warto dodać, co ma do powiedzenia szara eminencja III RP. Żyd z Charkowa, który trzęsie polską polityką, czyli Józef Orzeł, z nadzieją spogląda na Karola Nawrockiego i przypisuje mu znacznie większą rolę niż tylko funkcję prezydenta. Orzeł widzi w nim potencjalnie kluczowego patrona i integratora całej prawicy, z Konfederacją [najwyraźniej jedną i drugą] włącznie.

Uważam, że spostrzeżenia Zagozdy są zasadne. Coś jednak nie zostało za kulisami dopracowane, bo póki co nowo namaszczony wódz polskiej prawicy, mimo napinania mięśni i robienia groźnej miny, wychodzi raczej na mięczaka. Na całej awanturze Tusk wyszedł bowiem nieco lepiej niż Nawrocki, w czym – o ironio! – kluczową rolę odegrali przeciwnicy premiera, stający murem za prezydentem.

WSZYSCY COŚ NABROILI

W sporze o Trybunał Konstytucyjny obie strony konfliktu mają coś na sumieniu. Zaczęło się w 2015 roku, kiedy prezydent Andrzej Duda odmówił odebrania ślubowania od trzech sędziów prawidłowo wybranych przez Sejm kończącej kadencję koalicji PO-PSL.

Tymczasem art. 194 Konstytucji przyznaje Sejmowi kompetencję wyboru sędziów TK, a prezydent nie ma kompetencji do zatwierdzania ani wetowania wyboru sędziów przez Sejm. Potwierdził to sam Trybunał w wyroku K 34/15 z 3 grudnia 2015 roku. Trzeba jednak pamiętać, że w tym samym czasie Sejm wybrał również dwóch sędziów niezgodnie z Konstytucją.

Podobne kontrowersje powróciły za prezydentury Karola Nawrockiego, który odmówił odebrania ślubowania od nowo wybranych sędziów TK. Choć prezydent nie może dowolnie blokować objęcia urzędu przez osoby prawidłowo wybrane przez Sejm, ustawa przewiduje składanie ślubowania właśnie wobec głowy państwa. Dlatego skuteczność ślubowania złożonego z pominięciem prezydenta pozostaje przedmiotem sporu prawnego.

Oliwy do ognia dolały ostatnie, chaotyczne próby odsunięcia od kierowania Trybunałem prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. W działaniach tych powoływano się na konkretne przepisy, jednak ich zastosowanie w tej sytuacji budzi poważne wątpliwości prawne i sprzeciw znacznej części prawników. Próby przejęcia sterów za pomocą wewnętrznych zarządzeń, przy udziale służb mundurowych, tylko pogłębiły chaos wokół Trybunału.

Sytuację pogorszyło zachowanie rządu, który odmówił publikacji niewygodnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Nawet jeśli gabinet premiera ma rację, kwestionując status obecnego TK, władza wykonawcza nie może przecież sama decydować, które orzeczenia jej się podobają, a które nie.

W związku z tym „prawdziwi polscy patrioci” ruszyli z odsieczą pod bramę Trybunału Konstytucyjnego. Nagły kryzys i zaostrzenie sporu o kierownictwo TK zaskoczyły Nawrockiego w przestworzach, gdy leciał z oficjalną wizytą do Senegalu. Natychmiast podjął decyzję o zawróceniu samolotu, przerwaniu podróży i powrocie do kraju.

Po wylądowaniu w Polsce prezydent pojechał prosto pod Trybunał Konstytucyjny, gdzie w drzwiach doszło do szarpaniny z sędziami blokującymi wejście. Nawrocki zignorował ostrzeżenia swojej ochrony i siłą przecisnął się do środka budynku. Rząd oskarżył go o fizyczny atak na sędziów (w tym kobietę), natomiast otoczenie prezydenta twierdziło, że to jego nietykalność została naruszona. Po spędzeniu nocy w gmachu TK prezydent opuścił budynek nad ranem, niczego nie osiągnąwszy.

W międzyczasie przed siedzibą Trybunału wyrosło miasteczko protestacyjne, tworzone przez działaczy opozycji, Kluby „Gazety Polskiej”, rolników i „Solidarność”. Demonstranci z biało-czerwonymi flagami zaczęli blokować budynek, aby uniemożliwić przejęcie go przez rząd i policję.

Choć przeciwnicy premiera (tzw. „obóz patriotyczny”) grzmieli z powagą o zamachu stanu, ich wiec protestacyjny szybko przerodził się w festyn – z wesołymi śpiewami, grochówką i ulicznym handlem. Nie zabrakło też prześmiewczych inscenizacji, z udziałem przebierańców w mundurach ZOMO.

Całość transmitowała Telewizja Republika, a fragmenty nagrań trafiły do internetu i rozeszły się w mediach społecznościowych. Dzięki temu szeroka publiczność dowiedziała się popisach wokalnych posła Michała Wójcika oraz nowym biznesie Tomasza Sakiewicza. Wysługująca się partii PiS stacja telewizyjna ruszyła bowiem ze sprzedażą pamiątkowych zegarków „obrońcy ojczyzny”. Pecunia non olet.

OKIEM PRAWNIKÓW

Zanim jeszcze rozkręcono imprezę z tanecznymi szlagierami, na której zarabiają „prawdziwi patrioci”, awanturą wokół TK zainteresowały się zagraniczne media. Początkowo z zewnątrz wyglądało to całkiem poważnie, gdyż znajomi z innych krajów pisali do mnie zmartwieni, dopytując o sytuację w Polsce. Przyznaję, że nie taka prosta sprawa wyjaśnić polskie bagno zagranicznemu obserwatorowi.

Poprosiłam znajomych prawników, żeby wytłumaczyli to możliwie najprostszym językiem.

Adwokat Paweł Czuga, powiedział wprost:

„Dawno straciłem rachubę i przestałem śledzić spór, który zaczął się już w 2015 r., kiedy ustępujący Sejm z większością PO i PSL, na podstawie specjalnie przygotowanego przepisu nowej ustawy o TK, 8 października 2015 r. wybrał „na zapas” pięciu sędziów Trybunału, w tym dwóch na miejsca, które zwalniały się dopiero w grudniu (czyli w kadencji nowego Sejmu już z większością PiS). Trybunał w wyroku z 3 grudnia 2015 r. (K 34/15) uznał, że w tej części przepis był niezgodny z Konstytucją.”

Prawnik dodał:

„Stawiam diamenty przeciwko orzechom, że niewielu z protestujących w ogóle pamięta, od czego zaczął się cały problem, i rozumie, na czym polegały dalsze działania PiS oraz na czym polegają obecne działania PO. Nie mówiąc już o tym, kto miał prawo zwołać Zgromadzenie Ogólne i dlaczego dla jednych ośmioro sędziów to wymagane kworum, a dla drugich za mało.”

Prawniczka Joanna Modzelewska uważa, że spór wokół Trybunału Konstytucyjnego jest niezrozumiały z perspektywy obywateli. Moja rozmówczyni podziela opinię, że wielu z nich opowiada się za swoimi liderami politycznymi, nie umiejąc ocenić sytuacji prawnej.

„Jest tu kilka wątków: historyczny, polityczny, logiczny, celowościowy, sytuacyjny. Zacznę od tego co najprostsze, czyli kwestii odbioru przysięgi sędziów powołanych przez sejm. Niedawno doszło do szarpaniny w TK z prezydentem Nawrockim, który wykrzyczał do sędziów, że nie są sędziami bo nie złożyli przysięgi. Jaki to problem by w takim momencie udać się do jednej z sal trybunału (będąc w środku) i będąc obok siebie wysłuchać ich przysięgi? To byłoby rozwiązanie problemu w dużej jego część i nie generowałoby kolejnych.”

Zdaniem Modzelewskiej to najprostsze wyjaśnienie, że problem tkwi gdzie indziej.

„W tym miejscu warto też wspomnieć, że pensja sędziego tj. około 50 tys. miesięcznie, a emerytura to ok. 30 tysięcy – tyle ma według oficjalnych źródeł Krystyna Pawłowicz z ramienia PiS. Oznacza to, że pensja sędziego jest wyższa niż pensja prezydenta. Warto też spojrzeć na kwestię potocznie nazywanych sędziów dublerów, czyli sędziów na zapas. To istotne zarzewie konfliktu. PiS powołał dodatkowe osoby do składu co dało możliwość różnego liczenia kworum.”

Prawniczka dostrzega również inny ciekawy aspekt dotyczący osób związanych z PiS, które z oburzeniem mówią teraz o rzekomym zamachu stanu. Modzelewska przypomina, że PiS bardzo ceni sobie doktrynę Piłsudskiego i chętnie się na nią powołuje. Tymczasem to właśnie ich idol, Józef Piłsudski, dokonał zamachu stanu.

CZY JEST CZEGO BRONIĆ?

Paweł Czuga ubolewa, że Trybunał Konstytucyjny, w którego obronie śpiewa się dziś „Rotę”, sam rzadko bronił obywateli. Adwokat zaczął sypać przykładami. Oto niektóre z nich:

„W wyroku z 7 maja 2014 r. (K 43/12) Trybunał nie dopatrzył się niczego niekonstytucyjnego w podniesieniu wieku emerytalnego do 67 lat (czytaj: harujcie do śmierci). W wyroku z 4 listopada 2015 r. (K 1/14) pobłogosławił przeniesienie do ZUS ponad połowy oszczędności zgromadzonych w OFE, przypominając, że prawo do zabezpieczenia społecznego „nie oznacza prawa do uzyskania świadczenia o określonej wysokości” (czytaj: twoje pieniądze nie są twoje tylko nasze)”.

Zdaniem Pawła Czugi, Trybunał nie tylko nie chronił praw socjalnych obywateli. Nie chronił również wolności słowa i wolności zgromadzeń.

„W wyroku z 30 października 2006 r. (P 10/06) TK uznał, że karanie za zniesławienie z art. 212 k.k. jest zgodne z wolnością słowa z art. 54 Konstytucji, i dodał, że „zaostrzenie odpowiedzialności karnej za zniesławienie »medialne« jest więc uzasadnione” (czytaj: sprawa karna za post w Internecie). W wyroku z 16 marca 2017 r. (Kp 1/17) zaakceptował uprzywilejowanie zgromadzeń „cyklicznych” kosztem wszystkich innych i uznał to ograniczenie wolności zgromadzeń za proporcjonalne (czytaj: wszyscy mogą demonstrować, ale niektórzy bardziej).”

Adwokat przyznał ponadto, że z bezczynnością Trybunału wobec problemów obywateli zetknął się również osobiście. W październiku 2025 roku złożył skargę do TK w ważnej sprawie dotyczącej wolności słowa, którą obecnie tłamszą przepisy karne. Do dziś nie ma żadnej informacji, co się z nią dzieje.

Modzelewska zauważa, że dyskusja czy istnienie Trybunału Konstytucyjnego ma w ogóle sens pojawia się co jakiś czas. Prawniczka zachęca do analizy, by na chłodno spojrzeć komu zależy na rozchwianiu sytuacji w kraju oraz kto ma interes w przewrocie i przejęciu władzy. Jej zdaniem nie są to rządzący.

„To już kwestia prostej logiki. Upraszczając: gdy biblijny król Salomon zaproponował przecięcie dziecka dwóm kobietom twierdzącym, że są matkami – prawdziwa matka oddała dziecko, bo nie chciała jego śmierci. I tu podobnie – ten kto zwodzi ludzi do podgrzania konfliktu – nie chce dobra i bezpieczeństwa kraju. A analizy przepisów, która są proste, nie wymagają wielu głów i tłumaczeń. One są proste.”

Paweł Czuga nie zamierza się pochylać nad sytuacją pod Trybunałem. Jego zdaniem, z punktu widzenia obywatela jest to kwestia całkowicie nieistotna.

„Całe to zamieszanie służy wyłącznie dalszemu dzieleniu społeczeństwa i odwracaniu jego uwagi od rzeczywistych problemów, z którymi zmaga się kraj, a także zbijaniu punktów poparcia przed nadchodzącymi wyborami. Szczególny niesmak budzi we mnie widok politycznych kreatur, które stają na czele protestujących i grają na tanich emocjach swoich wyborców” – podsumował gorzko adwokat.

LANSOWANIE NA TRYBUNALE

Piknik pod Trybunałem Konstytucyjnym okazał się dobrą okazją nie tylko do zbijania kapitału politycznego, ale także szeroko pojętego lansu. W mediach społecznościowych Polacy prześcigali się w komentowaniu sporu, o którym nie mają pojęcia. Przez kilka dni wyskakiwały mi na Facebooku czyjeś zdjęcia w sędziowskiej todze, takie przerobione przez AI.

Przy tej okazji nie mogło zabraknąć dyżurnych „patriotycznych celebrytek” czyli Marianny Schraiber i Samueli Torkowskiej. Pod bramę Trybunału przybiegły (oddzielnie) z polską flagą, by bronić nie wiadomo czego. Dumnie pozowały z biało-czerwoną na tle kordonu policyjnego. Winszuję – lajkom pod foto nie było końca.

Obie przed laty rozpoczęły karierę w „Top Model”, lewackim reality show nadawanym przez antypolską szczujnię TVN. Najpierw pozowały do zdjęć ocierających się o pornografię, a potem weszły w buty prawicowych dziennikarek. Klasyka gatunku.

Ta pierwsza przykleiła się do PiS, a swego czasu dostała nawet autorski program w telewizji wPolsce.24, propagandowej tubie tej partii. Karierę rozbudowała na głośnych romansach i mordobiciu za pieniądze na galach MMA.

Ta druga zakręciła się koło Konfederacji Korony Polskiej i Kamratów. Aktorom ogrywającym rolę największych antysystemowców w Polsce, najwyraźniej nie przeszkadza jej przeszłość. W 2020 roku zapolowała na golasa ze swoim facetem do sesji zdjęciowej promującej zamordyzm covidowy pod hasłem „zostań w domu”.

Ale co tam jakaś modelka, która zapewne chciała sobie tylko dorobić. Ciekawsze jest to, że koncesjonowani antysytemowcy dość szybko zapomnieli, iż zamordyzm covidowy firmował także obecny prezydent, który wygrał wybory dzięki ich poparciu.

Przypominam zatem, że w czasie fałszywej pandemii Karol Nawrocki popierał drakońskie obostrzenia wprowadzane przez rząd PiS (wspierany w tej kwestii przez PO) i aktywnie promował szprycowanie. Jako dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku był m.in. twarzą akcji informacyjnych, rygorystycznie egzekwował obostrzenia sanitarne, a muzealny apartament wykorzystywał do izolacji i pracy zdalnej.

Obowiązkiem wolnych i niezależnie myślących osób jest pamiętać po wsze czasy i nieustannie przypominać, że rządowe restrykcje w tamtym okresie, w tym drastyczne ograniczenie dostępu do pomocy medycznej, przyczyniły się do blisko ćwierć miliona nadmiarowych zgonów Polaków i wielu innych tragedii naszych rodaków. Firmowanie towarzystwa mającego krew na rękach jest niewybaczalną hańbą.

„Polscy patrioci” najwyraźniej zapomnieli także o tym, że prezydent którego teraz tak mocno wspierają, jeszcze kilka lat temu, jako prezes IPN, w wywiadzie dla PAP powielał antypolską narryrację, mówiąc o Polakach mordujących Żydów w Jedwabnem. Teraz robią z Nawrockiego bohatera, który „dla ojczyzny ratowania” wrócił się przez morze, przerywając podróż do Senegalu.

Nakręcanie tego całego szaleństwa podbił Grzegorz Braun, który jest zdecydowanie lepszym reżyserem niż politykiem. Najpierw zrobił sobie uśmiechnięte selfie z Jarosławem Kaczyńskim na proteście pod TK. Potem poleciał do PiS-owskiej telewizji wPolsce24, gdzie budował dramaturgię, formułując alarmujące twierdzenia dotyczące rzekomego zagrożenia dla życia obecnego prezydenta.

Aby uzasadnić swoje obawy o życie Karola Nawrockiego, Braun wprost odwołał się do losu prezydenta Lecha Kaczyńskiego, który zginął w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.

W tym kontekście chcę przypomnieć głośny wywiad (ponad milion wyświetleń na YouTube), jakiego 15 lat temu udzielił mi generał Sławomir Petelicki. Domagał się on postawienia Donalda Tuska przed Trybunałem Stanu z powodu sposobu, w jaki ówczesny rząd postąpił po katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku.

Petelicki sugerował ponadto, że bałagan panujący w Polsce mogą zmienić tylko wyborcy przy urnach. Zdecydowanie się pomylił. Kolejne wybory wygrał PiS, który rządził przez dwie kadencje, mając do dyspozycji prezydenta Andrzeja Dudę oraz wiele innych narzędzi.

Jakoś nigdy nie postawili Tuska przed Trybunałem Stanu, mimo iż słynny generał podał im powód i argumenty na tacy.

ODBIERANIE WŁASNOŚCI

Czy w państwie prawa można naprawiać wcześniejsze naruszenia Konstytucji poprzez działania, których zgodność z prawem również budzi poważne wątpliwości? Joanna Modzelewska przyznała, że odpowiedź na to pytanie wymaga uwzględnienia szerszej perspektywy historycznej i zastanowienia się, jaki punkt odniesienia przyjąć.

„Czy powinien nim być okres rządów PiS? A może rok 1989 lub nawet czasy po II wojnie światowej? Odpowiedź nie jest prosta. Dam podpowiedź. Żeby żyć trzeba mieć. Na czym polegała zmiana systemu po II wojnie światowej? Na zmianie klas społecznych. Na likwidacji tzw. burżuazji, tzw. obszarników, tzw. posiadaczy ziemskich. Czyli na pozbawieniu praw i własności.”

W tym kontekście Modzelewska uważa, że kluczem do oceny jest sprawdzenie co zrobiono w zakresie przywracania zagrabionego mienia Polakom.

„Za rządów PiS cała Polska poznała problem reprywatyzacji. Bierut po II wojnie światowej odebrał masowo własność Polakom. Po 1989 roku nie było łatwo ją odzyskać. Ale – co ciekawe – właśnie za rządów PiS Trybunał Konstytucyjny zablokował możliwość odzyskania mienia zagrabionego przez komunistów. To niewygodny fakt. Ale wart świadomości przy ocenie. A zatem trzeba rozwiązać problem wszelkimi możliwymi legalnym środkami. Nawet takimi, które nie są komfortowe. Bo brak działań to też działania przez zaniechanie” – podsumowała prawniczka.

W związku z powyższym nie sposób przemilczeć istotnej korelacji. Tuż przed wybuchem awantury o TK, gwałtownie przyspieszyły w komisjach prace nad drukiem sejmowym 3003 i przeszedł on kluczowe etapy legislacyjne przed końcowym głosowaniem.

Podczas gdy Polacy ekscytowali się pyskówkami i śpiewami pod TK, kontrowersyjna ustawa została przepchnięta przez parlament. 6 listopada 2026 roku Sejm oficjalnie uchwalił ustawę wynikającą z druku 3003 w trzecim czytaniu. Projekt przeszedł większością głosów koalicji rządzącej, po tym jak w październiku został rozpatrzony przez połączone komisje sejmowe.

Krytycy ostrzegają, że zgodnie z ustawą urzędnicy będą mogli zabrać lub zablokować komuś majątek i firmę bez wcześniejszego wyroku sądu. Wystarczy jedna decyzja ministra, aby wpisać przedsiębiorcę na listę sankcyjną i zamrozić jego pieniądze. To jawne uderzenie w prawo własności, bo zanim poszkodowany człowiek udowodni w sądzie swoją niewinność, jego biznes może już całkowicie zbankrutować.

Innym poważnym problemem związanym z drukiem 3003 są przepisy o walce z tzw. „obcą manipulacją” i dezinformacją. Niezależni eksperci alarmują, że te przepisy są napisane bardzo niejasno i dają rządowi narzędzie do cenzurowania niewygodnych mediów oraz uciszania krytyki politycznej. Dodatkowo w sprawę mają być zaangażowane liczne służby specjalne, co budzi ogromny strach przed nadużyciami władzy wobec zwykłych obywateli.

No cóż, część z tego przerabiałam już na własnej skórze jeszcze w czasach rządów PiS, kiedy podległa premierowi Mateuszowi Morawieckiego bezpieka zablokowała mojego bloga przed czytelnikami. Powód? Wymyślili sobie, że zagrażam bezpieczeństwu państwa. Zbiegło się to w czasie, kiedy stanowczo krytykowałam zamordyzm covidowy i rozbrajanie Polski poprzez wysyłanie broni na Ukrainę.

Co znamienne, podobny los spotkał wówczas kilka innych portali. Nie przeszkadzało to jednak redaktorom naczelnym niektórych z nich uwiarygadniać teraz swoją obecnością PiS-owski happening pod Trybunałem Konstytucyjnym.

Kończąc, powtórzę popularny slogan: „PiS i PO jedno zło!”. Jednak Polacy najwyraźniej cierpią na polityczną odmianę syndromu sztokholmskiego, bo wciąż przywiązują się do tych samych oprawców i nie wyciągają wniosków.

I przestańcie wreszcie stosować wobec mnie szantaż emocjonalny, sugerując, że jeśli nie popieram „obozu patriotycznego”, to automatycznie popieram Tuska. Przecież to właśnie Zjednoczona Prawica, mając władzę i możliwości, nie postawiła go przed Trybunałem Stanu. Ja bym to zrobiła.

Żeby sprawiedliwości stało się zadość, do odpowiedzialności karnej powinni zostać pociągnięci nie tylko Tusk, ale również Morawiecki i Kaczyński. Nie łudźcie się jednak – nikt z obecnej polskiej sceny politycznej nie odważy się podjąć takiego działania.

Agnieszka Piwar

PS Spektakl z gnojeniem Polski i rozgrywaniem Polaków jeszcze się nie kończy. Wręcz przeciwnie – przyspiesza i wchodzi w decydującą fazę. Wszyscy wkrótce zapłaczą.

tutaj można postawić mi kawę

https://piwar.info/wspieraj-wolne-slowo/