O zaletach symulacji obłędu

W połowie drugiego roku napisałem do rodziców, że muszą mnie odebrać, bo nie mogę już dłużej wytrzymać: bursa dała mi wyraźnie do zrozumienia, że jestem parszywą owcą. Chcąc ich przekonać, podałem w sekrecie szczegóły, okazali się jednak niegodni zaufania, uznając za swoją powinność religijną donieść inspektorowi o treści listu. Nie ostrzegli mnie nawet, poprzestawszy na odwiedzinach i wygłoszeniu kazania o potędze wiary i modlitwy. Muszę znosić wszystko cierpliwie w imię... Nie pamiętam już dokładnie, w imię czego - może kariery? Powstrzymałem się na szczęście od opisu nocnego życia internatu, toteż inspektor zadowolił się wygłoszeniem wieczornej pogadanki, w której ogólnikowo potępił bicie słabszych. Stwierdził, iż wpłynęła skarga rodziców pewnego ucznia, lecz zaznaczył jednocześnie, że bardzo nie lubi donosicielstwa i wtrącania się obcych w sprawy bursy. Moje nazwisko nie padło, ale wizyta rodziców w dzień nieświąteczny wzbudziła komentarze. Musiałem tedy pozostać w szkole z opinią szpicla. Byłem wtenczas prymusem i miałem własny pokój, którego jednak nie dawało się zamknąć, i moje rzeczy nieustannie wywracano do góry nogami. Nie mogłem nawet korzystać z szatni, toteż w strój gimnastyczny przebierałem się pod nieczynnymi prysznicami. Potem stwierdzono u mnie wadę serca i lekarz szkolny zabronił mi gry w piłkę nożną. Za ostatnią deskę ratunku uznałem symulację obłędu, co przyniosło efekty nadspodziewanie dobre. W krótkim czasie zaczęto mnie unikać jak zarazy. Pomysł podsunęła mi lektura Pierwszej Księgi Samuelowej, gdzie Dawid „bije pięściami w odrzwia bramy i obślinia swoją brodę”[10].

Nie oskarżam rodziców o zdradę. Ich uczciwość jest bez zarzutu. W następnym trymestrze pojechałem do Charterhouse specjalnym pociągiem szkolnym, ale przybyłem na dworzec Waterloo za późno i nie zdążyłem kupić biletu. Ponieważ kolej nie zadbała o dostateczną liczbę wagonów, musiałem stać przez całą drogę. W Godalmingu porwał mnie tłum uczniów pędzących hurmem na postój taksówek. Minąłem w ścisku konduktorów odbierających bilety i tym sposobem uniknąłem płacenia za bardzo niewygodną podróż. Wspomniałem o tym w następnym liście do rodziców - ot, żeby po prostu coś napisać - i w odpowiedzi otrzymałem od ojca list z wymówkami. Stwierdził, że pojechał specjalnie na dworzec Waterloo, kupił bilet do Godalmingu i podarł go. Matka bywała jeszcze skrupulatniejsza. W Wimbledonie stanęło raz na noc młode małżeństwo w podróży poślubnej. Zostawili w domu zawiniątko z kanapkami, z których dwie były nadgryzione. Matka odesłała je pocztą.

Robert Graves, Wszystkiemu do widzenia!

Tłumaczenie: Tomasz Wyżyński

Jeden dostrzegał chwasty wśród tulipanów, drugi nawet na wysypiskach śmieci znajdował piękne kwiaty

Czytaliśmy więcej książek niż inne dzieci. Biblioteka domowa liczyła około pięciu tysięcy tomów. Były to przestarzałe dzieła naukowe zapisane ojcu przez mego imiennika (którego nazwałem przyjacielem Wordswortha, ale którego łączyła także tkliwa zażyłość z Felicją Hemans), własne książki ojca, głównie poezje i literatura anglo-irlandzka w osobnej szafce, dzieła religijne należące do matki, podręczniki przesłane ojcu przez wydawców w nadziei, że zaleci je do szkół państwowych, oraz książki przygodowe i powieści zakupione dla starszego rodzeństwa.

Matka opowiadała nam o wynalazcach i lekarzach, którzy złożyli życie w ofierze cierpiącym, o ubogich chłopcach, co doszli ciężką pracą na sam szczyt, i o świątobliwych mężach dających przykład innym. Poznaliśmy także bajkę o królu, który oddał swój przepiękny ogród poddanym. Weszło tam dwóch uczniów - pierwszy, o którym matka mówiła tonem z lekka szyderczym, dostrzegał chwasty wśród tulipanów, drugi zaś (w tym momencie się rozpromieniała) nawet na wysypiskach śmieci znajdował piękne kwiaty. Unikała w miarę możności tematów związanych z wojnami, bo nie potrafiła wyjaśnić, dlaczego Bóg na nie pozwala. Na moim wczesnym dzieciństwie legł ponury cień wojny burskiej. Mój najstarszy brat Philip (podający się za fenianina) uważał się za zwolennika Burów i toczył przy śniadaniach spory z ojcem, którego poglądy polityczne nie były nigdy skrajne.

Robert Graves, Wszystkiemu do widzenia!

Tłumaczenie: Tomasz Wyżyński