Nisargadatta Maharaj o elemencie nie-determinowanym (III)

Maharaj: Tak jak obłok zaciemnia słońce w żaden sposób nań nie wpływając, tak też założenie zaciemnia rzeczywistość bez niszczenia jej. Sama idea destrukcji rzeczywistości jest śmieszna; niszczyciel jest zawsze bardziej realny niż niszczone. Rzeczywistość jest ostatecznym niszczycielem. Wszelka separacja, wszelki rodzaj wyobcowania i alienacji są fałszywe.

*

M: Prawda jest trwała. Rzeczywiste jest niezmienne. To co się zmienia nie jest rzeczywiste. I teraz, co jest w tobie co się nie zmienia? Jak długo jest tu pokarm, są ciało i umysł. Kiedy pokarm zostaje wstrzymany, ciało umiera i umysł znika. Ale czy ginie obserwator?

*

M: Mahadakash jest naturą, oceanem egzystencji, fizyczną przestrzenią z wszystkim tym co może wejść w kontakt ze zmysłami. Chidakash jest obszarem przytomności, mentalną przestrzenią i czasem, percepcją i poznawaniem. Paramaakash jest bezczasową i bez-przestrzenną rzeczywistością wolną od umysłu, niezróżnicowaną, nieskończoną potencjalnością, źródłem i przyczyną , substancją i esencją, zarówno materii i świadomości – a jednak ponad nimi. Nie może być postrzeżona, ale może być doświadczona jako zawsze obecna świadomość świadka, postrzeganie postrzegającego, początek i koniec wszelkiej manifestacji, korzeń czasu i przestrzeni, pierwotna przyczyna w każdym łańcuchu przyczynowym.

*

P: Jak rozpoznam ten stan, gdy go osiągnę?

M: Nie będzie lęku.

P: Otoczony przez świat pełen tajemnic i niebezpieczeństw, jak mogę pozostać nieustraszonym?

M: Twe własne małe ciało także jest pełne tajemnic i niebezpieczeństw, a jednak nie obawiasz się go, gdyż bierzesz je za własne. To czego nie wiesz, to to, że cały wszechświat jest twoim ciałem, i nie musisz się go obawiać. Możesz powiedzieć, że masz dwa ciała; osobiste i uniwersalne. Osobiste przychodzi i odchodzi, uniwersalne jest zawsze z tobą. Całe stworzenie jest twoim uniwersalnym ciałem. Jesteś tak zaślepiony przez to co osobiste, że nie widzisz tego co uniwersalne. Ta ślepota sama z siebie się nie skończy – musi być usunięta wprawnie i rozważnie. Kiedy wszelkie iluzje są zrozumiane i porzucone, osiągasz wolny od błędu i doskonały stan w którym wszelkie różnice pomiędzy osobistym i uniwersalnym już dłużej nie są obecne.

*

M: Prawda nie daje korzyści. Nie da ci wyższego statusu, ani władzy nad innymi; wszystko co dostaniesz to prawda i wolność od fałszywego.

*

P: Jak mogę chcieć niewyobrażalnego?

M: A cóż innego warto chcieć? Racja, rzeczywiste nie może być chciane tak jak chciana jest rzecz. Ale możesz zobaczyć nierzeczywiste jako nierzeczywiste i odrzucić je. To odrzucenie fałszywego jest tym co otwiera drogę do prawdziwego.

*

M: Co przychodzi, musi odejść. Trwałe jest ponad wszelkim przychodzeniem i odchodzeniem. Idź do korzenia wszelkiego doświadczenia, do poczucia bycia. Poza istnieniem i nieistnieniem znajduje się ogrom rzeczywistego.

*

P: To myślenie w terminach dualności.

M: Wszelkie myślenie jest w dualności.

*

P: Czy wewnętrzny guru także naucza?

M: Zapewnia on przekonanie, że jesteś wieczny, niezmienny, rzeczywistą-świadomością-miłości, w i ponad wszelkimi przejawami.

P: Przekonanie nie wystarcza. Musi być w tym pewność.

'M: Całkiem słusznie. Ale w tym przypadku pewność przybiera kształt odwagi. Lęk znika absolutnie. Ten stan nieustraszoności jest tak nieomylnie nowy, a jednak głęboko odczuwany jako własny, że nie może być zanegowany. To jak kochanie własnego dziecka. Kto może to zakwestionować?

*

To co nie może się zmienić, pozostaje, Wielki spokój, głębokie milczenia, ukryte piękno rzeczywistości powstają. Podczas gdy nie może to być oddane słowami, czeka to na ciebie byś sam tego doświadczył.

*

Prawdziwe szczęście nie ma przyczyny i nie może zniknąć z powodu braku stymulacji.

*

M: Świadomość będąca produktem uwarunkowań i okoliczności, zależy od nich i zmienia się wraz z nimi. To co niezależne, niestworzone, bezczasowe i niezmienne, a jednak zawsze nowe i świeże, jest ponad umysłem. Kiedy umysł o tym myśl, rozpuszcza się i tylko szczęście pozostaje.

*

M: Przed umysłem – jestem. „Jestem” nie jest myśląw umyśle, umysł mi się przytrafia, nie ja przytrafiam się umysłowi. A skoro czas i przestrzeń są w umyśle, jestem ponad czasem i przestrzenią, wieczny i wszechobecny.

Dobre rady Solona

Jak podaje Apollodor w dziele O szkołach filozoficznych, Solon udzielał ludziom takich rad; Uważaj cnotę (καλοκαγαθία) za bardziej godną zaufania niż przysięgę. Nie kłam. Dąż do tego, co warte dążenia. Nie pozyskuj zbyt szybko przyjaciół, a tych, których już pozyskałeś, nie odtrącaj od siebie. Sprawuj władzę dopiero wtedy, gdy nauczyłeś się przedtem, słuchać. Nie doradzaj tego, co najprzyjemniejsze, lecz to, co najlepsze. Kieruj się rozumem. Unikaj towarzystwa złych ludzi. Czcij bogów, szanuj rodziców.

za: Diogenes Laertios

Żywoty i poglądy słynnych filozofów

tłumaczenie: Irena Krońska

Hermippos w Żywotach

przypisuje Talesowi słowa, które inni przypisują Sokratesowi. Miał bowiem, wedle tego autora, mówić, że za trzy rzeczy składa dzięki losowi: po pierwsze, że się urodził człowiekiem, a nie zwierzęciem, po wtóre, że się urodził mężczyzną, a nie kobietą, po trzecie, że urodził się Grekiem, a nie barbarzyńcą. Opowiadają także, że kiedy prowadzony przez starą służącą wyszedł z domu, aby obserwować gwiazdy, wpadł do dołu i uskarżał się na to, staruszka odparła: „Ty, Talesie, nie mogąc dostrzec tego, co jest pod nogami, chciałbyś poznać to, co jest na niebie!"

za: Diogenes Laertios

Żywoty i poglądy słynnych filozofów

tłumaczenie: Irena Krońska

Gdybyś mógł choćby na moment stać się niczym ...

Jak już nieraz podkreślałem, wszystko co stworzone, nie jest prawdą. Ale istnieje coś takiego, co jest ponad stworzonym bytem duszy, czego nie dotyka żadna z rzeczy stworzonych, jako że wszystkie one są nicością. Nie ma tego nawet anioł, nawet on tego nie dotyka, mimo że ma byt tak czysty, a sam jest tak jasny i niezmierny. Jest to podobne do Boga, jest czymś jednym w sobie i niczego z niczym nie dzieli. W tej materii pobłądził niejeden sławny duchowny. Jest to obczyzna i pustynia, coś bardziej bezimienne niż nazwane i bardziej nieznane niż znane. otrzymałbyś to wszystko, i to tak jak ono istnieje samo w sobie. Dopóki masz w jakikolwiek sposób na względzie siebie samego lub coś innego, dopóty tyle wiesz o Bogu, co moje usta o barwach, a oko o smaku — mało Go znasz i nie wiesz, czym On jest.
Wielki uczony Plato zabiera głos, chcąc się wypowiedzieć na temat doniosłych spraw. Mówi o czystości, jakiej nie ma na świecie — ani w nim, ani poza nim. Nie istnieje ona ani w czasie, ani w wieczności, nie ma wnętrza ani strony zewnętrznej. Z niej Bóg, Ojciec Przedwieczny, przelewa pełnię i otchłań całego swego Bóstwa. Rodzi On je w Jednorodzonym Synu, po to byśmy i my się stali tym samym Synem. Rodzenie jest w Nim pozostawaniem w sobie, pozostawanie zaś w sobie — rodzeniem. To co się udziela w sobie, zawsze pozostaje jednym. Słowo ego znaczy „ja". Jest ono właściwe samemu tylko Bogu w Jego jedności. Vos znaczy „wy": żebyście byli jednym w jedności. Słowa ego i vos, „ja" i „wy", wskazują na jedność.
Mistrz Eckhart

Świat nie może go znieść

Pan mówi: „Jeśli ktoś się wyrzeka czegoś ze względu na Mnie i dla Mojego imienia, temu odpłacę stokrotnie, a nadto dam mu życic wieczne" (Mt 19,29). Jeśli jednak wyrzekasz się czegoś ze względu na tę stokrotną zapłatę i życie wieczne, nic nie dałeś. Tak, jeśli dałeś nawet za tysiąckrotną zapłatę, nie dałeś nic. — Musisz się wyrzec siebie samego i to całkowicie — dopiero wtedy twoje wyrzeczenie będzie prawdziwe. Niedawno temu przyszedł do mnie jakiś człowiek i oświadczył, że dla zbawienia duszy rozdał wicie ze swoich majętności. Pomyślałem sobie wtedy: jakże niewielu i bezwartościowych rzeczy się wyrzekłeś! Dopóki w ten czy inny sposób oglądasz się za tym, czego się wyrzekłeś, jesteś ślepy i nierozumny. Jeśli się jednak wyrzekłeś siebie samego, wyrzeczenie twoje będzie prawdziwe. Człowiek, który się wyrzekł siebie samego, jest tak czysty, że świat nie może go znieść.

Mistrz Eckhart

Świat leży w mocy Złego

Pustelnicy byli więc na ogół przekonani, że byt jest bezczelnie materialny, toteż uraz do materii musiał w końcu wywołać niechęć do świata. Uza­sadnienia swego zniecierpliwienia szukali oczywiście w Piśmie, a w Ewan­gelii św. Jana świat oznaczał dokładnie wszystko to, co jest przeciwne Panu. Materią rządzi Książę Tego Świata, kuszący do grzechu wszelakimi rozkoszami doczesności i cielesności. W swym duszpasterskim liście św. Jan przestrzegał wiernych, że świat „leży w mocy Złego" (1 J 5, 19). Ten świat był więc przestrzenią grzechu, cierpienia i śmierci. Nie zasługiwał na miłość.

  Toteż eremitą zostawał chrześcijanin, który miał świat w pogardzie. Na pytanie „Co to jest świat?" mądry starzec odpowiedział: „Świat to emanacja najniższej natury. To panowanie jednostkowej woli. To troska o ciało, a nie o duszę. To chwalenie się posiadanym majątkiem. Dlatego też Apostoł, umiłowany uczeń Pana, powiedział: »Nie miłujecie świata, ani tego, co jest w świecie«" (1 J 2, 15). To, co dalej napisał św. Jan, mogło tylko skierować uwagę pustelników na materialną naturę bytu. „Jeżeli kto miłuje świat, nie ma w nim miłości Ojca. To wszystko bowiem, co jest w świecie: pożądanie ciała i pożądliwość oczu, i rozkosze życia, nie jest od Ojca, ale ze świata, a świat przemija i jego pożądliwości. Ten zaś kto wykonuje wolę Boga, trwa wieki" (1 J 2, 15-17). Na pustyni interpretowano ten fragment jako kolejne bezwarunkowe albo-albo. Albo świat, albo Bóg. Ponieważ kochano Boga, odrzucano świat, chociaż św. Jan uważał, że człowiek, aby osiągnąć zbawienie, nie musi zostać anachoretą. Sam Bóg nie wymagał aż tyle.

Ryszard Przybylski Pustelnicy i demony

wydawnictwo Znak

Gdziekolwiek, byle z dala od tego świata

Romantycy nie dowierzali światu i nie bardzo go lubili. Niekiedy odnosi się wrażenie, że mieli do Stwórcy pretensje, nie tyle może o historyczny kształt „postaci świata", ile o to, że byt w ogóle zaistniał. Dlatego sprawiedliwie jest mówić o ich gnostyckich sympatiach.

 W antologijnym wierszu The Bridge of Sighs Thomasa Hooda pretensja ta została zapisana w sposób następujący:

Anywhere, anywhere

Out of the world!

  Edgar Allan Poe docenił natychmiast zwięzłość i celność tego oświad­czenia i zacytował je w swoim programowym eseju Poetic Principle. Charles Baudelaire, który był zafascynowany Poem i — nawiasem mówiąc — prze­tłumaczył ten szkic, wykorzystał tę cytatę jako tytuł jednego ze swych poematów prozą z cyklu Paryski spleen. Ale w samym zakończeniu tego utworu pojawiła się już jej parafraza: ,,N'importe ou! pourvu que ce soit hors de ce monde", co w polskim przekładzie Joanny Guze brzmi: „Gdziekolwiek, byle z dala od tego świata".

  Rzecz zrozumiała, że w III wieku frazę taką mógłby wypowiedzieć każdy Kopt, każdy Syryjczyk, każdy Grek, każdy Rzymianin, który wybierał się do monasterów i pustelni. Gdyby istniał sztandar anachoretów, można by ją na nim umieścić jako zawołanie. To pokrewieństwo duchowe jest zresztą w pełni zrozumiałe. XIX-wieczny eskapizm był świecką formą anachorezy, a pustelnik - ulubionym bohaterem romantyków.

Ryszard Przybylski Pustelnicy i demony

wydawnictwo Znak

Nisargadatta Maharaj o elemencie nie-determinowanym (II)

Maharaj: To nie zależy od pamięci i oczekiwań, pragnień i lęków, upodobań i niechęci. Wszystko jest widziane takim jakim jest.

Pytający: Czy to jest to co nazywasz czwartym stanem (turiya)?

M: Nazywaj to jak ci się podoba. To jest solidne, stabilne, niezmienne, bez początku i bez końca, zawsze nowe, zawsze świeże.

P: Jak się to osiąga?

M: Zabierze cię tam wolność od pragnień i lęków.

*

M: Najwyższe jest najłatwiejsze do osiągnięcia gdyż jest dokładnie twym bytem. Wystarczy przestać myśleć i pragnąć czegokolwiek innego niż Najwyższe.

P: A jeżeli niczego nie pragnę, nawet Najwyższego?

M: Wtedy albo jesteś martwy, albo Najwyższym.

*

M: Błąd uczniów polega na ich wyobrażaniu sobie wewnętrznego jako będącego czymś do uchwycenia, i zapominaniu że wszystko co postrzegalne jest przemijające, a zatem nierzeczywiste. Tylko to co sprawia że percepcja jest możliwa, nazwij to Życiem czy Brahmanem, czy jakkolwiek ci się podoba – tylko to jest realne.

*

M: Kłopot pojawia się wraz ze słowem „stan”. Rzeczywiste nie jest stanem czegoś innego – to nie stan umysłu czy świadomości czy psyche, ani nie jest to coś co miałoby początek i koniec, istnienie i nie-istnienie. Wszystkie przeciwieństwa są w tym zawarte – ale nie jest to grą przeciwieństw. Nie możesz brać tego za koniec przemieszczania się. To jest czym jest po tym gdy nie ma już świadomości jako takiej. Słowa: „Jestem człowiekiem”, czy „jestem Bogiem”, nie mają znaczenia. Tylko w milczeniu i ciemności może to być usłyszane i zobaczone.

*

M: U korzenia wszelkiej kreacji leży pragnienie. Pragnienie i wyobraźnia wspomagają i wpływają na siebie wzajemnie. Czwarty stan (turiya) jest stanem czystej obecności świadka, oderwanej przytomności, beznamiętności i bez-słowności. To jak przestrzeń, niepodległa wpływom tego co zawiera. Cielesne i mentalne kłopoty nie docierają tutaj – są na zewnątrz, „tam”, podczas gdy świadek jest zawsze „tutaj”.

*

M: Co zostało osiągnięte, może być ponownie stracone. Tylko gdy realizujesz prawdziwy spokój którego nigdy nie zgubiłeś, zostanie on z tobą, gdyż zawsze był obecny. Zamiast szukania tego czego nie masz, odkryj czym jest to czego nigdy nie zgubiłeś. To co było tu przed początkiem i po zakończeniu wszystkiego; to co nie podlega narodzinom ani śmierci. Ten nieporuszony stan, niedotknięty przez narodziny i śmierć ciała i umysłu, to ten stan musisz postrzec.

P: Jakie są środki takiej percepcji?

M: W życiu nic nie może być posiadane bez przezwyciężenia przeszkód. Przeszkodami w jasnym postrzeżeniu własnego bytu są pragnienie przyjemności i obawa przed bólem. To motywacja przyjemność-ból stoi na drodze. Sama wolność od wszelkiej motywacji, stan w którym nie powstaje żadne pragnienie, jest naturalnym stanem.

*

M: Wszystko co implikuje kontynuację, sekwencję, przejście z jednego stanu do drugiego, nie może być rzeczywiste. Rzeczywistość jest wolna od progresu, jest ostateczna, doskonała, bez relacji.

P: Jak mogę do tego doprowadzić?

M: Nic nie możesz zrobić by do tego doprowadzić, ale możesz uniknąć tworzenia przeszkód.

*

P: Dlaczego zatem w ogóle żyć? Po co to całe niekonieczne przychodzenie i odchodzenie, budzenie się i spanie, jedzenie i trawienie?

M: Nic nie jest czynione przeze mnie, wszystko się po prostu wydarza; nie oczekuję ani nie planuję, tylko obserwuję wydarzające się rzeczy, znając je jako nierzeczywiste.

P: Czy zawsze tak było od pierwszego momentu oświecenia?

M: Te trzy stany jak zwykle są w rotacji – jest przebudzony stan, sen i ponowne przebudzenie, ale one nie przytrafiają się mi. Po prostu się dzieją. Dla mnie nic się nie wydarza. Jest coś niezmiennego, nieruchomego, nieporuszonego, podobnego skale, niezniszczalnego; solidne skomasowanie błogości bytu i świadomości. Nigdy nie jestem poza tym. Nie nie może mnie z tego wyprowadzić na zewnątrz, żadna tortura, żadna katastrofa.

P: A jednak, jesteś świadomy!

M: Tak i nie. Jest tu spokój – głęboki, ogromny, niewzruszony. Wydarzenia są rejestrowane w pamięci, ale nie mają znaczenia. Ledno zdaję sobie z nich sprawę.

P: Jeżeli dobrze cię rozumiem, do tego stanu nie dochodzi się przez kultywację.

M: Nie było dojścia. Był zawsze taki sam. Było odkrycie i to było nagłe. Tak jak przy narodzinach odkrywasz nagle świat, tak samo nagle odkryłem mój rzeczywisty byt.

P: Czy ponownie został on zamglony i twoja praktyka rozpuściła mgłę? Kiedy twój prawdziwy stan stał się ci jasny, czy pozostał takim, lub ponownie uległ zaciemnieniu? Czy twoja sytuacja jest trwała czy zmienna?

M: Absolutnie stabilna. Cokolwiek mógłbym robić, pozostaje to jak skała – niewzruszone. Gdy raz przebudziłeś się do rzeczywistości, pozostajesz w niej. Dziecko nie powraca do łona! To prosty stan, mniejszy od najmniejszego, większy od największego. Jest samo-oczywisty, a jednak poza opisem.

P: Czy prowadzi do tego jakaś droga?

M: Wszystko może stać się drogą, pod warunkiem, że jesteś zainteresowany. Po prostu zastanawianie się nad moimi słowami, i próbowanie pochwycenia ich pełnego znaczenia jest praktyką w zupełności wystarczającą do przebicia się przez mur. Nic mnie nie kłopocze. Nie stawiam oporu kłopotom – a zatem nie pozostają one ze mną. Po twojej stronie jest tyle kłopotów. Po mojej nie ma ich wcale. Przejdź na moją stronę. Jesteś narażony na kłopoty. Ja jestem odporny. Wszystko może się stać – to co potrzebne to poważne zainteresowanie. Powaga to sprawia.

P: Czy mogę tego dokonać?

M: Oczywiście. Jesteś w zupełności zdolny do przejścia. Tylko bądź szczery w wysiłku.

Nietzsche: Jesteśmy sobie nieznani,

my poznający, my sami samym sobie; ma to słuszną przyczynę. Nie szukaliśmy siebie nigdy, – jakże stać się miało, byśmy się kiedyś z n a l e ź l i? Słusznie powiedziano: »gdzie jest wasz skarb, tam jest i serce wasze«; n a s z skarb jest tam, gdzie stoją ule naszego poznania. Jako skrzydlaki z urodzenia i duchowi zbieracze miodu, dążymy zawsze do tego, troszczymy się z serca właściwie tylko o jedno – »by coś przynieść do do- mu«. Co się poza tem tyczy życia, tak zwanych »wydarzeń przeżytych«, – któż z nas bierze to choćby tylko dość poważnie? Lub kto ma dość czasu na to? W tych rzeczach, lękam się, byli- śmy zawsze »od rzeczy«: nie przykładamy tam właśnie swego serca, ani nawet swego ucha! Raczej, jak jakiś boski roztrzepaniec, lub w sobie zatopiony, któremu dzwon z całą siłą wdzwonił właśnie w ucho dwanaście uderzeń południa, budzi się nagle i pyta siebie »cóż to właściwie tu biło?« tak i my niekiedy przecieramy sobie j u ż p o w s z y s t k i e m uszy i pytamy, ogromnie zdumieni, ogromnie zmieszani, »cóżeśmy to właściwie przeżyli?« co więcej: »czem j e s t e ś m y właściwie?« i liczymy, już po wszystkiem, jak się rzekło, te wszystkie dwanaście uderzeń swego wydarzenia przeżytego, swego życia, swego i s t n i e n i a... ach! i przeliczamy się przytem... Pozostajemy sobie z konieczności obcy, nie rozumiemy siebie, musimy brać siebie za kogoś innego, dla nas pewnikiem jest po wszystkie wieki: »Każdy jest samemu sobie najdalszy«, – względem siebie nie jesteśmy wcale »poznającymi« ...

Z przedmowy do Z GENEALOGII MORALNOŚCI

przełożył Leopold Staff

Podepcz rzeczy ziemskie, wyjdź poza niestałość rzeczy przemijających

Jezus rozkazał swoim uczniom wejść do lodzi i przeprawić się przez kipiel (Mt 14,22).
Dlaczego morze zostało tu nazwane „kipielą"? — Dlatego że kipi i jest wzburzone. „Rozkazał swoim uczniom wejść". Kto chce słuchać Słowa i być uczniem Jezusa, powinien wejść wysoko, wznieść umysł ponad wszystkie rzeczy cielesne i przeprawić się poza „kipiel" niestałości rzeczy przemijających. Jak długo nie ustąpi wszelka zmienność, a więc: nieszczerość, gniew, smutek, tak długo będzie ona przesłaniać umysł, który na skutek tego nie może słyszeć Słowa. Pewien mistrz mówi: kto chce zrozumieć rzeczy naturalne z materialnymi włącznie, niech oczyści swój rozum z wszelkich innych. Mówiłem to już wiele razy: gdy słońce obejmie światłem rzeczy cielesne, dokonuje sublimacji wszystkiego, co zdoła z nich wydobyć, i unosi wysoko te elementy. Gdyby światło słoneczne miało dość mocy, wciągnęłoby je w tę głębię, z której samo wyszło. Ale z chwilą gdy je uniesie wysoko, tam, w zetknięciu z powietrzem, rozszerzają się, a kiedy następnie rozgrzane słońcem ulecą aż do strefy zimna, ulegają na powrót ochłodzeniu i opadają w postaci deszczu lub śniegu. Tak samo postępuje Duch Święty. Podnosi duszę, unosi ją ze sobą i wyprowadza wysoko, a gdyby była do tego przygotowana, pociągnąłby ją aż do Głębi, z której On sam wyszedł. Dzieje się to wtedy, kiedy Duch Święty przebywa w duszy; wznosi się, ponieważ On ją pociąga za sobą. Ale gdy się od niej odłącza, ta opada na powrót, bo to co ziemskie, kieruje się ku dołowi, podczas gdy ogień się wzbija. Dlatego niech człowiek podepce rzeczy ziemskie i wszystko co może zaciemnić poznanie, tak by pozostało jedynie to, co jest do poznania podobne. Jeżeli jedynym działaniem duszy będzie poznanie, stanie się ona do niego podobna.
Duszę, która w ten sposób wyszła poza wszystkie rzeczy, Duch Święty podnosi i unosi ze sobą ku Głębi, z której wyszedł. Tak, wprowadza ją w wiekuisty Obraz, z którego wyszła, wedle którego Ojciec ukształtował wszystkie rzeczy, w którym są one jednym, w tę szerokość i głębokość, w których wszystko znajduje swój kres. Kto chce tu dojść, kto chce usłyszeć Słowo i być uczniem Jezusa, naszego Zbawienia, musi przedtem podeptać wszystkie rzeczy niepodobne do tego Obrazu.
Mistrz Eckhart

Jedyny warunek to wyrzeczenie się siebie samego

Św. Paweł mówi: „Wprowadźcie do siebie Chrystusa, przyjmijcie Go do swego wnętrza" (Rz 13,14). Gdy człowiek się wyrzeka siebie samego, wówczas przyjmuje do swego wnętrza Chrystusa, Boga, szczęśliwość i świętość. Gdyby jakiś chłopiec opowiadał niezwykłości, wierzono by mu, tymczasem św. Paweł przyrzeka rzeczy wielkie, a wy mu nie dowierzacie. On, za cenę wyrzeczenia się siebie samego, przyrzeka ci Boga, szczęśliwość i świętość. Przedziwne to! Jedyny warunek to wyrzeczenie się siebie samego, a jeśli człowiek go spełni, otrzymuje wewnętrznie Chrystusa, świętość i szczęśliwość i jest bardzo wielki.
Mistrz Eckhart

Filozof Tales

Tales mawiał, że śmierć niczym się nie różni od życia. „Dlaczego więc — powiedział ktoś — nie umierasz?" „Właśnie dlatego — odparł — że śmierć się nie różni od życia". Na pytanie, co było najpierw, noc czy dzień, odpowiedział: „Noc, o jeden dzień pierwiej". Zapytał go ktoś, czy ukryje się przed bogami człowiek, który źle czyni? „Nie ukryje się — odparł — nawet ten, kto zamierza źle czynić". Gdy zapytał go cudzołóżca, czy wolno mu stwierdzić pod przysięgą, że nie cudzołożył, „Krzywoprzysięstwo nie jest gorsze odpowiedział: od cudzołóstwa". Na pytanie, co jest trudne, odparł: „Poznać samego siebie", na pytanie, co jest łatwe: „Udzielać rad bliźniemu", a na pytanie, co jest najprzyjemniejsze — „Osiągnąć to, czego się pragnęło". Na pytanie, co jest boskie — „To, co nie ma początku ani końca"; co jest widokiem najbardziej niezwykłym — „Tyran, który dożył późnego wieku"; jak można najłatwiej znieść nieszczęście — „Widząc nieprzyjaciół dotkniętych jeszcze większym nieszczęściem"; w jaki sposób żyć najlepiej i najsprawiedliwiej — „Nie czy niąc tego, co u innych ganimy"; kto jest szczęśliwy — „Ten, kto ma zdrowe ciało, bogatą duszę i naturę podatną do kształcenia".

Mówił też, że trzeba pamiętać o przyjaciołach, zarówno obecnych, jak nieobecnych, że nie twarz należy upiększać, ale być pięknym przez swe postępowanie. „Nie bogać się — mawiał — w nieuczciwy sposób, żebyś nie ściągnął na siebie złej sławy obmową tych, którzy ci zaufali". „Jaką wdzięczność — mówił Tales — okażesz rodzicom, takiej spodziewaj się od swoich dzieci".

za: Diogenes Laertios

Żywoty i poglądy słynnych filozofów

tłumaczenie: Irena Krońska

Przyszli żeby zobaczyć poetę

przyszli żeby zobaczyć poetę
i co zobaczyli?

zobaczyli człowieka
siedzącego na krześle
który zakrył twarz

a po chwili powiedział
szkoda że nie przyszliście
do mnie przed dwudziestu laty

wtedy jeden z młodzieńców
odpowiedział
nie było nas jeszcze
na świecie

przyglądałem się
czterem twarzom
odbitym w zamglonym lustrze
mojego życia
usłyszałem
z bardzo daleka
ich głosy czyste i mocne

nad czym pan teraz pracuje
co pan robi

odpowiedziałem
nic nie robię
dojrzewałem przez pięćdziesiąt lat
do tego trudnego zadania
kiedy "nic nie robię" robię NIC

usłyszałem śmiech
kiedy nic nie robię
jestem w środku
widzę wyraźnie tych
co wybrali działanie

widzę byle jakie działanie
przed byle jakim myśleniem

byle jaki Gustaw
przemienia się
w byle jakiego Konrada

byle jaki felietonista
w byle jakiego moralistę

słyszę
jak byle kto mówi byle co
do byle kogo

bylejakość ogarnia masy i elity

ale to dopiero początek

Tadeusz Różewicz