Trzy sentencje św. Bazylego

Dla każdego z nas łatwiej jest wtrącać się w cudze sprawy, niż rozważać własne. Homilia na słowa: „Miej się na baczności"

Żadne bogactwo nie wystarcza na zaspokojenie pragnień niewieścich. Homilia przeciw bogaczom

Kto może zapobiec złu, a dobrowolnie i z powodu chciwości to odwleka, słusznie na równi z mordercami może być potępiony. Homilia wypowiedziana w czasie głodu i posuchy

Nie przywiązuj się do rzeczy śmiertelnych, jakby były wieczne, i nie gardź wiecznymi, jakby były przemijające

Badaj siebie samego, kim jesteś, i poznaj swoją naturę, mianowi­cie, że ciało twoje jest śmiertelne, dusza zaś nieśmiertelna, i że życie nasze jest dwojakie: jedno właściwe ciału, szybko przemijające, dru­gie, przyrodzone duszy, nie podlegające ograniczeniu. „Miej się na baczności" (Pwt 15,9) i nie przywiązuj się do rzeczy śmiertelnych, jakby były wieczne, i nie gardź wiecznymi, jakby były przemijające. Nie patrz na ciało, albowiem przemija; troszcz się o duszę, która jest nieśmiertelna. Św. Bazyli Wielki, Homilia na stówa: „Miej się na baczności" (Pwt 15,9)

My chrześcijanie nie przykładamy wagi do życia ziemskiego

Wiecie dobrze, chłopcy, że my chrześcijanie nie przykładamy wagi do życia ziemskiego, ani nie zabiegamy o rzeczy, które tylko do­czesne dają szczęście. Nie uważamy więc za rzecz ważną i godną po­żądania czy to świetności rodu, czy siły fizycznej, czy piękna ciała, czy okazałej postawy, czy zaszczytów, czy nawet godności króle­wskiej, krótko mówiąc niczego, co z ludzkiego punktu widzenia zwy­kło się określać jako ważne. Nie zazdrościmy też bynajmniej ludziom posiadającym któryś z tych przymiotów, pragniemy bowiem czegoś więcej, mianowicie życia wiecznego. Jego się spodziewamy i na nie przygotowujemy, czyniąc wszystko, aby je osiągnąć; zgodnie z tym zaś twierdzimy, że tylko to, co do zdobycia go może nam dopomóc, winniśmy kochać i cenić, natomiast wszystkim innym gardzić jako bezwartościowym... 

Św. Bazyli Wielki, Do młodzieńców: O pożytku z czytania pism pogańskich

O dziewicach

REGUŁA 77

Rozdział 1 O tym, że dziewice powinny być wolne od wszelkiej troski tego świata, aby mogły zarówno duchem jak i ciałem składać nieprzerwanie dzięki Bogu, w nadziei osiągnięcia królestwa niebieskiego.

Z Ewangelii św. Mateusza: A są i tacy bezżenni, którzy dla królestwa niebieskiego sami zostali bezżenni. Kto może pojąć, niech pojmuje (19,12).

Z l Listu do Koryntian: Chciałbym, żebyście byli wolni od utrapień. Człowiek bezżenny troszczy się o sprawy Pana, o to, jak by się przypodobać Panu. Ten zaś, kto wstąpił w związek małżeński, zabiega o sprawy świata, o to, jak by się przypodobać żonie. I doznaje rozterki. Podobnie i kobieta: niezamężna i dziewica troszczy się o sprawy Pana, o to, by była święta i ciałem, i duchem. Ta zaś, która wyszła za mąż, zabiega o sprawy świata, o to, jak by się przypodobać mężowi. Mówię to dla waszego po­żytku, nie zaś, by zastawiać na was pułapkę; po to, byście godnie i z upodobaniem trwali przy Panu (7,32-35).

Za: Św. Bazyli Wielki, Pisma ascetyczne tom 1, Wstęp do zarysu ascezy; O Sądzie Bożym; O wierze, Reguły moralne,  seria: źródła monastyczne 5, starożytność 5, przekład i opracowanie; Ks. Józef Naumowicz, wydanie II niezmienione, TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2011

Św. Bazyli o spożywaniu pokarmów u ascetów

„Co się tyczy pokarmów, to różna jest miara i sposób ich spożywania, ponieważ potrzeby każdego są różne w zależności od wieku, pracy i stanu zdrowia. Stąd jest rzeczą niemożliwą objąć jedną regułą wszystkich ćwiczących się w pobożności. Ustaliwszy zatem miarę dla ascetów cieszących się dobrym zdrowiem, pozwólmy tym, którym powierzono wydzielanie pokarmów na zmianę tej miary i przystosowanie jej do potrzeb jednostki [...] Chorym lub wyczerpanym ciężką pracą, albo podejmującym wielki wysiłek, np. długą podróż czy inny trud, przełożeni zapewnią wzmocnienie szczególnym pokarmem, mając zawsze na uwadze potrzeby każdego".

Por. Bazyli Wielki, Reguły dłuższe, 191, tł. Naumowicz (1995), 109-110

Św. Bazyli - Marność świata

O, gdybym miał jaskółek skrzydła lub gołębi,

Na kraj bym świata uciekł od ludzi z daleka.

Tam bym zawsze ukryty mieszkał w pustyń głębi,

Z dzikim zwierzem wierniejszym, czulszym od człowieka:

Tam bym cicho dni spędzał bez trosk i tęsknoty,

W rozważaniu ustawnie zajęty mym Bogiem,

Wychyliłbym aż do dna pociech kielich złoty,

I wzbiłbym się do niebios w uniesieniu błogiem.

Tam z głębi mojej duszy miłością przejętej

Podniósłbym ten braci głos przestrogi świętej:

Ludzie skazani na śmierć, chwilka wasze życie!

Zlepki na pastwę grobu, wzdychacie za snami

Nie w nocy, lecz w dzień biały na jawie marzycie.

Was i serce, i rozum ustawicznie mami,

Czy zawsze wśród widziadeł, wśród przedmiotów cieni

Macie się błąkać zwodząc siebie na przemiany?

Święty Bazyli o anachoresis

Odejście od świata nie na tym polega, żeby cieleśnie znaleźć się poza nim, ale na oderwaniu duszy od wspólnych doznań z ciałem i na staniu się człowiekiem bez ojczyzny, bez domu, nie szukającym swego, nie goniącym za przyjaciółmi, człowiekiem bez dobytku, bez środków do życia, bez pracy najemnej, bez znajomości, niepodatnym na pouczenia ludzkie, gotowym natomiast na rozumowe przyjęcie wskazań, jakie wywodzą się z nauk Bożych.